Pod koniec sierpnia 1941 r. Niemcy po raz pierwszy użyli gazu cyklon B do uśmiercania więźniów Auschwitz. W podziemiach obozowego bloku 11 zgładzili ok. 30 osób, a podczas drugiej próby prawie sto. Eksperymenty dały początek masowej zagładzie.
Widok był straszny. Widziałem te wszystkie trupy. Wszyscy się pchali do drzwi, szukali powietrza. Chwytali się za głowy. Wyrywali sobie włosy, bo w rękach mieli włosy. Widać było, że przechodzili straszne męczarnie, poznać to można było po twarzach, zwłoki leżały jedne na drugich. Jedni drugich gryźli po rękach, nogach. Widok był makabryczny
– mówił Głowacki, którego relacja znajduje się w archiwach Muzeum Auschwitz.
Według historyków z Muzeum Auschwitz użycie cyklonu B (cyjanowodór), wcześniej stosowanego do celów dezynfekcyjnych, do mordowania ludzi zaproponował zastępca komendanta obozu Karl Fritzsch. Kierował też pierwszymi akcjami.
Pod koniec sierpnia 1941 r. w jednej z ciemnic w podziemiach bloku 11 w Auschwitz zamordowano jeńców sowieckich. Ze względu na niewielkie rozmiary pomieszczenia było to ok. 30 osób. Jeszcze w tym samym miesiącu dokonano drugiej próby: ok. 100 jeńców stłoczono w sześciu celach w podziemiach bloku 11 i tam zagazowano.
3 września 1941 r. Niemcy dokonali pierwszej próby masowego uśmiercania. Po wieczornym apelu w 28 celach w podziemiach bloku 11 umieszczono 600 jeńców sowieckich, 250 chorych Polaków ze szpitala obozowego oraz 10 więźniów z karnej kompanii. Okna piwnic zostały zasypane ziemią. Niemcy wrzucili gaz. Rano następnego dnia esesman Gerhard Palitzsch stwierdził, że część więźniów jeszcze żyje. Niemcy ponownie użyli gazu i zaryglowali drzwi. W nocy z 4 na 5 września nie żył już nikt.
Podczas istnienia obozu Auschwitz Niemcy przy użyciu cyklonu B odebrali życie setkom tysięcy ludzi, głównie Żydom. Pierwsza, prowizoryczna komora gazowa powstała w stojącym na uboczu domu jednego z wysiedlonych mieszkańców Brzezinki. W obozie Auschwitz II-Birkenau wybudowano później ogromne komory gazowe połączone funkcjonalnie z krematoriami.
Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 r., aby więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później. Stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała sieć podobozów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów. Spośród ok. 140-150 tys. deportowanych do obozu Polaków zginęła w niemal połowa. W Auschwitz ginęli także Romowie, jeńcy sowieccy i osoby innej narodowości.
