Czy zaburzenia odżywiania to wyłącznie anoreksja, bulimia i kompulsywne objadanie się? Co tak naprawdę kryje się za trudną relacją z jedzeniem – problem z jedzeniem czy znacznie głębsze trudności psychiczne? W najnowszej audycji „Wieczorna Terapia” Wioletta Gawlik rozmawia z psychologiem i psychoterapeutą Marcinem Szafrańskim o mechanizmach zaburzeń odżywiania, ich przyczynach oraz możliwościach leczenia. Gość wyjaśnia, czym różnią się najczęstsze zaburzenia, dlaczego jedzenie często staje się sposobem radzenia sobie z emocjami i jaki wpływ na rozwój choroby mają biologia, psychika oraz współczesna kultura. Zapraszamy do słuchania.
Problemy z jedzeniem nie zawsze dotyczą samego jedzenia. Za anoreksją, bulimią czy kompulsywnym objadaniem się często stoją znacznie bardziej złożone mechanizmy psychologiczne. O tym, czym są zaburzenia odżywiania i dlaczego ich leczenie wymaga szerszego spojrzenia, mówił w audycji „Wieczorna Terapia” psycholog i psychoterapeuta Marcin Szafrański.
Posłuchaj audycji
Jak podkreślał, anoreksja, bulimia i kompulsywne objadanie się należą do najczęściej rozpoznawanych zaburzeń odżywiania, ale nie wyczerpują całego problemu. W wielu przypadkach jedzenie staje się sposobem radzenia sobie z emocjami, napięciem czy trudnościami życiowymi.
Zaburzenia odżywiania często nie zaczynają się od jedzenia
Zdaniem Marcina Szafrańskiego źródeł zaburzeń odżywiania nie można sprowadzać wyłącznie do relacji z jedzeniem.
– Bardzo często wykorzystujemy jedzenie do tego, żeby regulować inne trudności związane z życiem, funkcjonowaniem czy naszymi emocjami – tłumaczył.
Psycholog zwracał uwagę, że na rozwój zaburzeń wpływają zwykle trzy grupy czynników. Pierwsza związana jest z biologią i indywidualnymi predyspozycjami organizmu. Druga dotyczy mechanizmów psychologicznych, takich jak potrzeba kontroli czy sposób radzenia sobie z emocjami. Trzecią grupę stanowią czynniki społeczne i kulturowe.
– Wiele czynników musi się na to złożyć. To nie jest tak, że ktoś ma problem i automatycznie rozwija się u niego anoreksja – zaznaczał.
Czym różnią się anoreksja, bulimia i kompulsywne objadanie się?
Nasz gość wyjaśnia również różnice między najczęściej występującymi zaburzeniami odżywiania.
Anoreksja wiąże się przede wszystkim z restrykcyjnym ograniczaniem jedzenia i silną koncentracją na kontroli masy ciała. Choroba może prowadzić do skrajnego niedożywienia i stanowić bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia.
Bulimia również wiąże się z lękiem przed przybieraniem na wadze, jednak charakterystyczne są dla niej napady objadania się oraz zachowania mające zniwelować ich skutki, takie jak prowokowanie wymiotów.
Z kolei kompulsywne objadanie się związane jest z trudnością kontrolowania impulsów oraz powracającą potrzebą jedzenia, która nie wynika wyłącznie z głodu fizjologicznego. Jak tłumaczył psycholog, jedzenie może w takim przypadku pełnić funkcję regulowania napięcia lub dostarczania silnych bodźców związanych z odczuwaniem przyjemności.
Kultura i media wpływają na sposób postrzegania własnego ciała
Marcin Szafrański podkreślał, że badania wskazują na związek między nasileniem przekazów promujących określony ideał sylwetki a częstotliwością występowania zaburzeń odżywiania.
– Im większe nasycenie przekazami promującymi bardzo szczupłe sylwetki, tym częściej obserwuje się anoreksję – mówił.
Jednocześnie zaznaczał, że sam wpływ kultury nie wyjaśnia wszystkich przypadków. Zaburzenia odżywiania rozwijają się również u osób, które nie są szczególnie skoncentrowane na wyglądzie czy obowiązujących trendach. Dlatego do zrozumienia tych chorób konieczne jest uwzględnienie zarówno biologii, psychiki, jak i otoczenia społecznego.
Psycholog zwracał też uwagę, że zaburzenia odżywiania mogą dotyczyć nie tylko kobiet. Szczególnie anoreksja u mężczyzn bywa niedostrzegana, ponieważ często przybiera inną formę i wiąże się z obsesyjną kontrolą tkanki tłuszczowej oraz nadmiernym treningiem fizycznym.
