Wtorek, 17 lis 6 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

EKO żywność w szkołach: ratunek dla rolników czy kosztowny eksperyment?

Bezpieczeństwo żywnościowe coraz częściej pojawia się w debacie publicznej – obok bezpieczeństwa militarnego i energetycznego. Pandemia, wojna w Ukrainie oraz niestabilność globalnych rynków dobitnie pokazały, jak kruche są długie łańcuchy dostaw. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera pytanie: jaką rolę mogą odegrać szkoły w budowaniu odporności żywnościowej i zdrowotnej społeczeństwa?

EKO żywność w szkołach: ratunek dla rolników czy kosztowny eksperyment?
Fot. ilustracyjne/Pexels

Posłuchaj wypowiedzi

Gość programu: Marcin Iwankiewicz, przedstawiciel Koalicji Żywa Ziemia, Stowarzyszenia Moc Korzeni i organizator Grodziskiego Festiwalu Permakultury. 

W krajach Europy Zachodniej żywność ekologiczna w stołówkach publicznych przestała być eksperymentem. W Danii, szczególnie w Kopenhadze – nawet 90% produktów w placówkach publicznych pochodzi z rolnictwa ekologicznego. Francja w ramach profilowanej pomocy dla rolnictwa ekologicznego osiąga w niektórych miastach 100%. Podobny kierunek obrały Włochy, Niemcy i Portugalia. To nie tylko kwestia polityki państwa, lecz także wysokiej świadomości społecznej.

Polska dopiero zaczyna

W jednym z francuskich miasteczek zmiany rozpoczęły się już w latach 90. Mouans-Sartoux zasługuje pod tym względem na szczególną uwagę. 

W wielu krajach Europy Zachodniej żywność ekologiczna w stołówkach publicznych przestała być eksperymentem. To nie tylko kwestia polityki państwa, lecz także wysokiej świadomości społecznej. W Polsce temat dopiero „raczkuje”, choć – jak podkreśla Marcin Iwankiewicz – zmiany klimatyczne, kryzysy geopolityczne i doświadczenia ostatnich lat jasno pokazują, że lokalne systemy żywnościowe są kluczowe dla odporności miast i społeczności.

Najczęściej podnoszonym argumentem przeciwko żywności ekologicznej jest jej cena. Jednak – jak wynika z przywoływanych w rozmowie analiz – żywność konwencjonalna jest „tańsza” tylko pozornie. Jej rzeczywisty koszt obejmuje degradację gleby, zanieczyszczenie środowiska, koszty zdrowotne oraz wydatki systemu ochrony zdrowia.Rolnictwo ekologiczne eliminuje syntetyczne środki ochrony roślin, które – jak pokazują badania – mają negatywny wpływ na zdrowie, szczególnie dzieci. Inwestycja w lepszą jakość żywności to w istocie inwestycja w przyszłe zdrowie społeczeństwa.

Szkoły jako koło zamachowe zmiany

Szkoły i przedszkola mogą stać się stabilnym rynkiem zbytu dla lokalnych rolników. Dają przewidywalność, bezpieczeństwo ekonomiczne i zachętę do przechodzenia z rolnictwa konwencjonalnego na ekologiczne. Dziś wielu polskich producentów ekologicznych sprzedaje swoje produkty za granicę, bo w kraju brakuje popytu.

Jednocześnie wysokiej jakości żywność w szkołach oznacza mniejsze marnowanie jedzenia. Dzieci chętniej jedzą posiłki, które są smaczne i świeże, a to realnie obniża koszty całego systemu.

Zmiana zależy od samorządów

Jednym z pionierskich przykładów jest Grodzisk Mazowiecki, gdzie – po kilku latach przygotowań – pierwsze produkty ekologiczne trafiły do szkolnych zamówień publicznych. Proces ten wymagał współpracy samorządu, biura oświaty i organizacji społecznych oraz stopniowego wdrażania zmian.Innym modelem jest miejska farma we Wrocław, która już dziś zaopatruje żłobki w żywność, a wkrótce ma przejść pełną certyfikację ekologiczną. To przykład, że samorządy mogą aktywnie współtworzyć lokalne systemy żywnościowe, zamiast polegać wyłącznie na rynku.

Rolnictwo ekologiczne dba o żyzność i życie biologiczne gleby,jakość warzyw oraz produktów odzwierzęcych, co przekłada się nie tylko na smak, ale też na wartość odżywczą produktów i bezpieczeństwo konsumentów.

Certyfikacja ekologiczna daje szkołom i rodzicom realną, sprawdzalną gwarancję jakości – czego nie zapewnia większość produktów z rolnictwa konwencjonalnego, nawet tych sprzedawanych na lokalnych targach.

Wprowadzanie żywności ekologicznej do szkół nie powinno być rewolucją z dnia na dzień. Kluczowe są: konsekwencja, stopniowość i wymiana doświadczeń między miastami. Nawet częściowe wyeliminowanie produktów najbardziej obciążonych chemią to krok w dobrą stronę.

Jak podkreśla Marcin Iwankiewicz – każde działanie jest lepsze niż brak działania. Im większy popyt, tym więcej rolników zdecyduje się na konwersję, a to w dłuższej perspektywie oznacza niższe ceny i większą dostępność zdrowej, lokalnej żywności oraz większą niezależność polskiego rolnictwa dzięki krótkim łańcuchom dostaw.

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

  • Nowe informacje o stanie zdrowia strażaka, który osłonił żonę przed kulą. Strażacy zbierają na leczenie

    Magdalena Zbylut-Wiśniewska

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

Najnowsze

  • Sejm uczcił minutą ciszy ofiary strzelaniny w Krakowie

  • Kraków wstrzymuje przygotowania do budowy metra. W budżecie na 2027 rok ani złotówki

  • Andrzej Guła (Alarm Smogowy) ostro o wiceprezydencie Krakowa: „Czyj interes reprezentuje pan Hoffman?”

  • Sponsorowane
    Sponsorowane

    Kosmetyki do pielęgnacji ciała, twarzy i nie tylko - jak wybrać odpowiednie?

  • Władze Krakowa uhonorują w środę medyków niosących pomoc po zamachu

  • Nieco mniejsze zadłużenie i kontynuacja dotychczasowych inwestycji. Projekt budżetu Tarnowa na 2027 rok