To jasna, gęsta, zawiesista zupa, z osadem białego chrzanu przygotowywana na serwatce. Ma słonawy, ostro - kwaśny smak i chrzanowy, mocny, intensywny, kwaskowy zapach.
Krzonówka (chrzanówka) to tradycyjna zupa wielkanocna gotowana na południu Polski, głównie w Małopolsce. Tę jednogarnkową potrawę sporządzano z tradycyjnych wędlin wielkanocnych, które zostawały ze święconki. Nazwa krzonówki pochodzi od jednego ze składników zupy - chrzanu, na który w okolicy Sułkowic dawniej mówiło się „krzan" albo „krzon". Wielu mieszkańców tego terenu używa starej nazwy „krzonówka", natomiast młodsze pokolenie na świąteczną zupę mówi raczej „chrzanówka".
W Sułkowicach krzonówka ma miejsce szczególne. Gotowano ją na tym terenie według przepisu przekazywanego ustnie już w XIX w. Jej receptura była przekazywana z pokolenia na pokolenie. Obfitość tej potrawy zależała od statusu materialnego poszczególnych rodzin, dlatego też czasem sułkowicka krzonówka była uboga, a czasem bardzo bogata w składniki.
Krzonówka w okolicach Sułkowic gotowana jest na bazie serwatki (produktu ubocznego sera białego), co wyróżnia ją spośród innych chrzanówek gotowanych w Małopolsce. Zastosowanie serwatki do przyrządzania zupy wynikało z zaradności tutejszych gospodyń, które dbały o to, aby w gospodarstwach nic się nie zmarnowało.
Posłuchaj: []
1 grudnia 2010 r. „sułkowicka krzonówka" została wpisana na Listę Produktów Tradycyjnych prowadzoną przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. To druga potrawa w powiecie myślenickim (po jabłku z Raciechowic), która znalazła się na tej liście.
Przepis na sułkowicką krzonówkę na ok. 10 litrów:
8 litrów serwatki
20 dkg tartego sparzonego chrzanu
1 kg swojskiej kiełbasy
1 kg boczku wędzonego
1 kg łopatki wieprzowej
1 kg żeberek
0.5 kg zrzynków różnych wędlin ( szynka, baleron)
20 jajek
zielenina ( szczypiorek, pietruszka)
jarzyny - marchew, pietruszka, seler, por
liści laurowy - 5 szt., ziele angielskie - 10 szt.,pieprz do smaku, gałązka lubczyku
Przygotowanie:
1. W niewielkiej ilości wody ugotować mięso z łopatki, żeberka wieprzowe wędzone + wędzony surowy boczek pokrojony w 0,5 cm kostkę (ok. 0,5 godziny).
2. Po ugotowaniu ww. produktów dodać pokrojoną w kostkę kiełbasę swojską (nie obraną ze skórki) i zalać serwatkę do ilości 10 litrów i zagotować. Odstawić.
3. Dodać do krzonówki jarzynę startą na grubej tarce (marchew, pietruszkę, seler, pora) i całą laskę chrzanu. Przyprawić pieprzem, zielem angielskim i liściem laurowym. Pogotować 20 min. Dodać lubczyk.
4. Do zagotowanej zupy dodać dużą ilość startego, sparzonego chrzanu (wg smaku) – około 20 dkg. Nie gotować.
5. Gorącą zupę podawać na głębokim talerzu z poćwiartowanym, ugotowanym na twardo jajkiem, posypać szczypiorkiem.
6. Na stole można postawić pojemnik z tartym chrzanem i doprawić według indywidualnego smaku.
Sułkowicka krzonówka najlepiej smakuje podana ze świeżym chlebem.
Partnerem Projektu jest Województwo Małopolskie
Sponsorem programu Smaki Małopolski jest:
