Jeśli lubicie Państwo czeski humor, zabarwiony surrealizmem, purnonsensem oraz ciepłym, wyrozumiałym spojrzeniem na słabości bliźniego, polecam… chorwacką komedię Vinko Brešana pod dość łopatologicznym tytułem „Ojciec Szpiler”.
„Ojciec Szpiler”
Reż. Vinko Brešan
Prod. Chorwacja 2013
Ojciec, gdyż bohater opowieści jest księdzem, który właśnie trafił do parafii na małej chorwackiej wyspie, gdzie wszyscy wprawdzie żyją miło i szczęśliwie, ale coraz bardziej pogłębia się demograficzny niż, a Szpiler (choć to fantazja polskiego dystrybutora, w filmie młody duchowny nazywa się Fabijan) – z powodu jego nowego zajęcia, mającego przywrócić w wiosce właściwy przyrost naturalny. Po prostu bohater tej niekonwencjonalnej opowieści – w zmowie z miejscowym kioskarzem i aptekarzem – przebija wprowadzane do obrotu prezerwatywy. W efekcie czego gwałtownie zmieniają się tendencje demograficzne, co staje się nie tylko krajową, ale wręcz globalną sensacją, sprawiającą ogromne zainteresowanie bezdzietnych turystów z całego świata małą dalmatyńską wyspą o cudownych właściwościach. Film Brešana skrzy się dowcipem, często dość ryzykownym, ale nieprzekraczającym granicy złego smaku. Reżyser snuje swą opowieść niezwykle atrakcyjnie, a wspomagają go w tym bardzo dobrze obsadzeni aktorzy (ze świetnym Kresimierem Kikiciem w roli tytułowej), bajkowe zdjęcia Mirko Pivcevicia oraz natychmiast wpadająca w ucho muzyka Mate Maitšicia. Po utrzymanej w komediowej tonacji pierwszej części filmu, im bliżej końca zmienia się charakter opowiadanej historii, a jej beztroski ton coraz bardziej zakłócany jest pierwiastkami dramatycznymi. Nie zawsze bowiem „dobre chęci” przynoszą szczęście i zadowolenie, może się zdarzyć, że rezultaty będą wręcz odwrotne, wszak – nomen omen – „dobrymi chęciami piekło wybrukowane”.
„Śródziemnomorskie krajobrazy niosą w sobie emocjonalne i wizualne szaleństwo, które z jednej strony wydaje się rzeczywiste, z drugiej wielce surrealistyczne. W tej samej przestrzeni funkcjonują katolickie dogmaty i libertyńskie zwyczaje, a więc ścierają się wartości. Prawda staje ością w gardle manipulatorów, celibat zostaje przeciwstawiony seksualnym pragnieniom, miłość do bliźniego trwa w opozycji do pedofilii, religijność staje naprzeciw hipokryzji... Jestem pewien, że widz potrafi rozpoznać te elementy i zaakceptować ich obecność w jednym filmie tylko dlatego, że jest on komedią – pełną gagów, dowcipów sytuacyjnych i niegroźnej wulgarności à la komedia dell’arte“ – wyznaje reżyser. Jego film stał się jednym z większych festiwalowych hitów ubiegłego roku (Karlowe Wary, Cottbus, Chicago, Busan, Sztokholm, Vancouver), został także nominowany do Europejskiej Nagrody Filmowej w kategorii najlepsza komedia. Choć to dość gorzka komedia, i nie tylko o lokalnych, a uniwersalnych walorach.
Jerzy Armata
