W Galerii w Pałacu Vauxhall CKiS w Krzeszowicach wystawa ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie przybliżająca postać jednego z najwybitniejszych polskich artystów, przedstawiciela nurtu malarstwa historycznego, miłośnika przeszłości, zabytków i rzemiosła artystycznego, obywatela.
"Jan Matejko – biografia, twórczość, działalność" - wystawa ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie. N
Na ekspozycji prerzentowane są źródła, z których artysta czerpał wzory: rysunki, odlewy pieczęci, rzemiosło artystyczne, stroje i tkaniny, dziewiętnastowieczne fotografie. Obok eksponowane są odbitki z „Ubiorów w Polsce…”, projekty do polichromii kościoła Mariackiego, fotografie oraz reprodukcje obrazów Matejki.
Przyszły artysta wyrastał w domu o korzeniach niemiecko-czesko-polskich, w rodzinie pielęgnującej polską tradycję patriotyczno-niepodległościową. Atmosfera domu rodzinnego i umiłowanie Krakowa miały ogromny wpływ na twórczość artysty. Kiedy jako nastolatek Matejko został przyjęty do Krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych (1852) uczęszczał na zajęcia pod kierunkiem Wojciecha Stattlera (malowanie i rysowanie z odlewów gipsowych oraz martwej natury) i Władysława Łuszczkiewicza (poznawanie historii zabytków przeszłości i ich ochrona przed niszczeniem). Od lat dziecięcych Jan Matejko kopiował ilustracje z wybitnych dzieł literackich, malował bohaterów narodowych, sporządzał karykatury i portrety najbliższych. Pasje historyczne i etnograficzne rozwijał równolegle z talentem malarskim. Dorastał w Krakowie, mieście, w którego murach zapisana była historia państwa i narodu. Wędrując po kościołach, bibliotekach, klasztorach i ulicach, rysując i kopiując, Matejko poznawał przeszłość ojczyzny. Gromadził rysunki w „Skarbczyku”, do którego sięgał przez całe życie twórcze, rozwijając zawarte tam szkice tematyczne. Genialny rysownik, stworzył kilka tysięcy rysunków o charakterze dokumentacyjnym, które służyły mu do wiernego odtwarzania w obrazach realiów historycznych i obyczajowych. Matejko dbał o detale, rekwizyty i koloryt historyczny, a malowanie obrazów poprzedzał studiami historycznymi, etnograficznymi, antropologicznymi, a nawet topograficznymi. Dysponując środkami finansowymi artysta mógł realizować także swą pasję kolekcjonerską. Prywatny zbiór zabytkowych przedmiotów pochodzących z różnych epok i związanych z wieloma dziedzinami sztuki, bywał rekwizytornią mistrza a dziś stanowi kolekcję muzealną.
[...]
W 1873 roku Jan Matejko został mianowany Dyrektorem Szkoły Sztuk Pięknych. W ciągu 20 lat wykształcił wielu znanych artystów: jego uczniami byli między innymi Stanisław Wyspiański, Józef Mehoffer, Włodzimierz Tetmajer, Jacek Malczewski. Artysta angażował się w ochronę i konserwację zabytków. Był członkiem Towarzystwa Naukowego. Rozumiał i popierał ideę i potrzebę tworzenia muzeów. Na przełomie lat 1883/1884 malarz wykonał dla Politechniki Lwowskiej rysunkowe projekty malowideł do cyklu „Dzieje cywilizacji ludzkości”, a w roku 1890 rozpoczął rysunki ołówkiem do „Pocztu Królów i książąt Polskich”, ukończone dwa lata później. Brał udział w pracach związanych z restauracją krakowskich zabytków, między innymi Sukiennic oraz kościoła Mariackiego. W latach 1889-1891 zaprojektował dla kościoła Mariackiego polichromię, tworząc jedno z największych dzieł polskiego malarstwa monumentalnego. Matejko otrzymał szereg nagród i medali, był członkiem licznych towarzystw artystycznych i akademii. W dowód wyjątkowego uznania wręczono mu w Krakowie w 1878 roku, w imieniu wszystkich Polaków, „berło, jako symbol jego panowania w dziedzinie sztuki”.
Dokonania Matejki w innych dziedzinach życia są istotne, choć mało znane. Zasłużył się na polu dobroczynności, fundowania stypendiów artystycznych, darowizn finansowych, darowizn swoich dzieł, przyczynił się do powstania pierwszego szpitala pediatrycznego, budowy nowego budynku Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie.
Jan Matejko zmarł 1 listopada 1893 roku, w swoim domu przy ulicy Floriańskiej 41 w Krakowie. Pamięć artysty współcześni mu postanowili uczcić dość niezwykłym pomnikiem. Miał nim zostać dom, w którym artysta się urodził i spędził większość swojego życia. Dzięki ofiarność społecznej a także wsparciu finansowemu władz, muzeum biograficzne otwarto w 1898 roku, a w roku 1904 przekazano je w zarząd Muzeum Narodowemu w Krakowie. Zgodnie z intencją założycieli, muzeum prezentuje pamiątki związane z życiem rodzinnym artysty i jego twórczością a także zgromadzoną przez niego bogatą kolekcję rzemiosła artystycznego.
/Z tekstu do katalogu wystawy - Marta Kłak-Ambrożkiewicz/
"Jan Matejko – biografia, twórczość, działalność" . Wystawa ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie. Galeria w Pałacu Vauxhall CKiS w Krzeszowicach - 10 maja - 23 czerwca 2019 r.
mat.pras/jd
