Atak Stanów Zjednoczonych i Izraela na cele w Iranie otworzył nowy, niebezpieczny rozdział w polityce międzynarodowej. Teheran odpowiada rakietami, a napięcie obejmuje kolejne państwa regionu. Eksperci ostrzegają, że konflikt może szybko wymknąć się spod kontroli i przerodzić się w szerszą wojnę, która wciągnie państwa Bliskiego Wschodu, a nawet globalne mocarstwa.
-
Konflikt Iran–USA–Izrael nabiera charakteru regionalnego – skutki działań militarnych odczuwają już kolejne państwa Bliskiego Wschodu, a napięcia mogą obejmować także Azję Centralną i państwa NATO.
-
Iran dąży do umiędzynarodowienia konfliktu – według eksperta celem Teheranu jest podniesienie kosztów wojny poprzez wciągnięcie do niej jak największej liczby państw i rozciągnięcie działań w czasie.
-
Nie należy spodziewać się operacji lądowej USA lub Izraela – takie działania oznaczałyby ogromne straty, dlatego konflikt prowadzony jest głównie poprzez precyzyjne uderzenia z powietrza i działania wywiadowcze.
-
Wojna może mieć szersze konsekwencje geopolityczne – konflikt może wpłynąć na sytuację w Europie, w tym na wojnę w Ukrainie, oraz pokazać, że globalne mocarstwa coraz częściej rozwiązują spory siłą, co jest niebezpiecznym sygnałem dla mniejszych państw.
Posłuchaj rozmowy
Czy konflikt Iran–USA–Izrael może wymknąć się spod kontroli?
Bliski Wschód od dekad pozostaje jednym z najbardziej niestabilnych regionów świata. Kolejne konflikty wybuchają tam szybko, a ich skutki często wykraczają daleko poza granice regionu. Dziś napięcie ponownie rośnie – tym razem na linii Iran–Stany Zjednoczone–Izrael. Choć początkowo działania militarne miały charakter ograniczony, coraz więcej wskazuje na to, że konflikt zaczyna rozlewać się szerzej.
Z operacji, która miała bardzo szybko pokazać skuteczność i sukces dwóch państw agresorów (…) zrobiła się już operacja regionalna
– mówi prof. Dariusz Kozerawski z Katedry Bezpieczeństwa Narodowego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jak podkreśla, w różnym stopniu skutki konfliktu odczuwają już kolejne państwa regionu.
Wojsko pomaga w ewakuacji Polaków z regionu Bliskiego Wschodu, samoloty już w powietrzu
To właśnie ten regionalny wymiar jest dziś jednym z najpoważniejszych powodów do niepokoju. Konflikt nie dotyczy już wyłącznie bezpośrednich stron starcia. Jego echo słychać w kolejnych państwach Bliskiego Wschodu, a napięcia zaczynają oddziaływać również na politykę globalną.
Strategia Teheranu
Zdaniem eksperta Iran próbuje wykorzystać konflikt, aby zmienić jego skalę i dynamikę. Kluczowym celem nie jest szybkie zwycięstwo militarne, lecz wciągnięcie do gry większej liczby aktorów i podniesienie kosztów prowadzenia wojny przez przeciwników.
Celem Iranu jest umiędzynarodowienie tego konfliktu i po prostu przeciągnięcie go w czasie
– tłumaczy prof. Kozerawski.
Bliski Wschód a polskie portfele. Jak długo potrwa niepewność?
Teheran stara się pokazać, że mimo słabszego potencjału militarnego wciąż pozostaje istotnym graczem w regionie. Co więcej, konflikt może mobilizować zarówno irańskie elity polityczne, jak i społeczeństwo.
Iran wyraźnie pokazuje, że jako regionalny gracz strategiczny potencjał posiada dużo większy, niż można było oceniać
– dodaje ekspert.
Wojna bez lądowej inwazji
Jednocześnie wszystko wskazuje na to, że konflikt będzie miał przede wszystkim charakter ograniczonych uderzeń militarnych. Pełnoskalowa operacja lądowa – zwłaszcza ze strony Stanów Zjednoczonych – wydaje się mało prawdopodobna.
Operacja lądowa to ogromne straty tych, którzy takie działania ofensywne prowadzą
– podkreśla prof. Kozerawski.
Zamiast tego obserwujemy działania oparte na precyzyjnych uderzeniach, wywiadzie oraz technologicznej przewadze militarnej. Taka strategia pozwala ograniczyć straty, ale jednocześnie sprawia, że konflikt może trwać długo i mieć trudny do przewidzenia przebieg.
Iran jak Irak? Ekspert: Ameryka znów bez planu „co potem”
Ekspert zwraca uwagę, że prognozowanie jego zakończenia na tym etapie jest bardzo ryzykowne.
Szacowanie tego, jak długo ten konflikt będzie trwał i co przyniesie, to w tej chwili wróżenie z fusów – tylko że strategiczne
– mówi.
Świat w nowej rzeczywistości
Najpoważniejsze pytanie dotyczy jednak nie tylko samego Bliskiego Wschodu, ale także globalnego porządku międzynarodowego. Konflikt pokazuje bowiem, że coraz częściej to siła militarna, a nie prawo międzynarodowe czy dyplomacja, decyduje o losach państw.
Cofamy się do czasu, gdzie mocarstwa rozwiązują swoje problemy w uznanych przez siebie strefach wpływów siłą
– ostrzega prof. Kozerawski.
Reżim brutalny, ale stabilny. Dlaczego szybka zmiana władzy w Teheranie jest mało realna?
Taki sposób działania może stać się precedensem dla innych potęg. Jeśli podobną logikę przyjmą kolejne państwa, świat może wkroczyć w okres znacznie bardziej brutalnej rywalizacji.
Wracamy do czasów, gdzie koncert mocarstw to głównie koncert tych, którzy używają narzędzi militarnych
– podsumowuje ekspert.
W takiej rzeczywistości szczególnie narażone są państwa średnie i małe, które nie dysponują porównywalną siłą. Dlatego wydarzenia na Bliskim Wschodzie mogą mieć znaczenie znacznie większe, niż wynikałoby to z geograficznej odległości od Europy.
