W sprawie dotyczącej prezydenta Nowego Sącza Ludomira Handzla oraz jego zastępcy postępowanie nadzoruje Prokuratura Europejska (EPPO), która współpracuje z Centralnym Biurem Antykorupcyjnym. Śledztwo dotyczy nieprawidłowości przy organizacji szkoleń finansowanych z funduszy unijnych, a szacowana szkoda dla budżetu UE przekracza 600 tysięcy euro. Czym jest Prokuratura Europejską i jakie ma kompetencje? O tym rozmawialiśmy na antenie Radia Kraków z dr. Pawłem Czarneckim, adiunktem w Katedrze Postępowania Karnego UJ.
-
Prokuratura Europejska to niezależny organ UE, powołany do ścigania przestępstw finansowych na szkodę Unii.
-
Polska dołączyła do niej w 2024 roku, po kilku latach sprzeciwu poprzednich władz.
-
Prokuratura działa poprzez delegowanych prokuratorów krajowych, którzy mają szerokie, ponadnarodowe kompetencje.
-
Współpracuje z innymi unijnymi organami – OLAF-em, Eurojustem i Europolem – tworząc wspólną sieć ścigania przestępstw.
-
Członkostwo w Prokuraturze Europejskiej zwiększa przejrzystość i bezpieczeństwo finansowe państw korzystających z funduszy unijnych.
Czym jest Prokuratura Europejska?
Dr Paweł Czarnecki wyjaśnia, że Prokuratura Europejska to niezależny organ Unii Europejskiej, zupełnie inny niż krajowe prokuratury. Została ustanowiona w 2017 roku, a faktycznie działa od czerwca 2021. Jej celem jest ściganie przestępstw finansowych na szkodę Unii, w tym nadużyć, korupcji, prania brudnych pieniędzy czy transgranicznych wyłudzeń VAT.
Prezydent Nowego Sącza i jego zastępca zawieszeni z zakazem wstępu do urzędu. Nowy komunikat CBA
Prokuratura ta ma strukturę zdecentralizowaną — łączy organy państw członkowskich i działa poprzez prokuratorów delegowanych, którzy mogą prowadzić śledztwa w różnych krajach UE.
Większość państw UE uczestniczy we współpracy w ramach Prokuratury Europejskiej, ale nie jest to obowiązkowe. Obecnie zrzesza ona 24 państwa, Polska dołączyła dopiero w 2024 roku. Wcześniej, za czasów Zbigniewa Ziobry, Polska odmawiała przystąpienia. Dopiero minister Adam Bodnar doprowadził do formalnego wniosku o akces, a Komisja Europejska zatwierdziła go 29 lutego 2024 roku.
Prokuratura krajowa, kierowana przez Zbigniewa Ziobrę, była przeciwna temu krokowi. Dopiero minister Adam Bodnar zainicjował działania i ostatecznie przystąpiliśmy do Prokuratury Europejskiej na początku marca 2024 roku
mówi dr Czarnecki.
Prezydent Nowego Sącza i jego zastępca przerwali milczenie po zatrzymaniu przez CBA. "Wracamy do pracy"
Jak Prokuratura Europejska współpracuje z innymi organami?
Centralna siedziba Prokuratury znajduje się w Luksemburgu. To stamtąd koordynowane są działania prokuratorów delegowanych w krajach członkowskich.
Z Prokuraturą Europejską współpracuje OLAF ((Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych), który wraz Eurojustem i Europolem tworzą system unijnych organów ścigania działających w ramach wspólnej przestrzeni bezpieczeństwa
- tłumaczy gość Radia Kraków.
W sprawach transgranicznych powoływane są zespoły śledcze, w których uczestniczą prokuratorzy z różnych państw. Mają oni szerokie uprawnienia – mogą przejmować śledztwa prowadzone przez krajowe organy, takie jak CBA, i prowadzić je samodzielnie.
Dr Czarnecki podkreśla, że prokuratorzy europejscy mają te same uprawnienia co krajowi, ale z dodatkowymi kompetencjami przewidzianymi w unijnych przepisach. Ich zadaniem jest prowadzenie dochodzeń, przygotowanie aktu oskarżenia i występowanie jako oskarżyciel przed sądem krajowym:
Prokuratorzy europejscy pełnią funkcję oskarżyciela publicznego. Zbierają dowody, prowadzą śledztwa, a decyzje o aresztach i środkach zapobiegawczych pozostają w gestii sądu krajowego.
Nowy Sącz: po akcji CBA prezydenci wrócili do pracy, ale w urzędzie ich nie ma
Znaczenie przystąpienia Polski do Prokuratury Europejskiej
Zdaniem dr. Czarneckiego, przystąpienie Polski do Prokuratury Europejskiej to ważny krok dla przejrzystości i wiarygodności państwa. Dzięki tej współpracy możliwe jest skuteczniejsze ściganie przestępstw finansowych i ochrona unijnych funduszy. Udział w Prokuraturze oznacza też większą transparentność w wydatkowaniu środków unijnych oraz łatwiejsze odzyskiwanie środków utraconych w wyniku nadużyć:
Jeśli korzystamy z funduszy unijnych, dobrze jest przestrzegać zasad przejrzystości i transparencji. Prokuratura Europejska dysponuje szerokimi uprawnieniami i już może pochwalić się sukcesami w zabezpieczaniu środków pochodzących z przestępstw.
Patryk Wicher (PiS): Prezydent Handzel powinien odpocząć. Wizerunek Nowego Sącza stracił
