Ekonomem Archidiecezji Krakowskiej zostaje osoba świecka – taką decyzję podjął kardynał Grzegorz Ryś. Nie jest to jednak wyłącznie zmiana kadrowa. W polskim Kościele, gdzie kwestie finansowe tradycyjnie pozostawały w rękach duchownych, taki krok można odczytywać jako sygnał poważnych zmian w sposobie zarządzania. Między innymi o tym rozmawialiśmy w Radiu Kraków z Małgorzatą Skowrońską z „Gazety Wyborczej”.
Czego dowiesz się z tej rozmowy:
- Archidiecezja Krakowska zapowiedziała zmiany w zarządzaniu finansami po przeprowadzeniu audytu obejmującego okres rządów arcybiskupa Marka Jędraszewskiego.
- Funkcję ekonoma objęła osoba świecka – Lucjan Tabaka, co wpisuje się w kierunek zmian promowany wcześniej przez papieża Franciszka.
- Kardynał Grzegorz Ryś chce zwiększyć udział świeckich w zarządzaniu Kościołem i zmienić sposób funkcjonowania kurii.
- Archidiecezja ma publikować informacje o finansach, choć nie będą to pełne raporty ani audyty dostępne publicznie.
- Zdaniem Małgorzaty Skowrońskiej jest to ważny krok w stronę większej przejrzystości, choć nadal daleki od standardów stosowanych w części krajów zachodnich.
Posłuchaj rozmowy Patryka Kubiaka z Małgorzatą Skowrońską.
Audyt po rządach arcybiskupa Jędraszewskiego
Archidiecezja Krakowska zapowiedziała zmiany w zarządzaniu finansami. Stało się to po przeprowadzeniu audytu obejmującego okres rządów arcybiskupa Marka Jędraszewskiego. Jak zwraca uwagę Małgorzata Skowrońska z „Gazety Wyborczej”, sama informacja opublikowana przez kurię jest oszczędna i pozostawia więcej pytań niż odpowiedzi.
Dziennikarka podkreśla, że z komunikatu można jednak wyczytać zapowiedź istotnych zmian organizacyjnych. Jedną z nich jest powierzenie funkcji ekonoma osobie świeckiej oraz deklaracja regularnego informowania o stanie finansów archidiecezji:
Informacja, która pojawiła się na stronie internetowej, jest dość enigmatyczna. Trzeba tam naprawdę mocno wczytywać się między wierszami w to, co kardynał Ryś chciał powiedzieć, a zdaje się, że chciał powiedzieć nam jednak sporo nowych rzeczy. Myślę, że zmiany będą bardzo duże.
Krakowska kuria bez zadłużenia. Kard. Ryś powierza finanse świeckiemu ekonomiście
Zmiana po latach rządów arcybiskupa Jędraszewskiego
Zdaniem rozmówczyni zmiany mają wymiar nie tylko organizacyjny, ale także symboliczny. Wśród części duchowieństwa rządy arcybiskupa Marka Jędraszewskiego pozostawiły poczucie głębokich podziałów i napięć. Kardynał Grzegorz Ryś próbuje dziś zmienić sposób funkcjonowania kurii.
Małgorzata Skowrońska wskazuje, że chodzi zarówno o odejście od modelu silnie scentralizowanego zarządzania, jak i o wpisanie Kościoła krakowskiego w kierunek zmian promowanych wcześniej przez papieża Franciszka. Jednym z ich elementów jest większy udział świeckich w podejmowaniu decyzji, także dotyczących finansów. Tłumaczy:
Pamiętajmy, że Kościół krakowski jest naprawdę po ciężkiej traumie siedmioletnich rządów ekipy arcybiskupa Jędraszewskiego. I to jest ten jeden tor. A drugi tor jest związany z tym, co Kościół na świecie robi już od dawna, w zasadzie od pontyfikatu papieża Franciszka. Kardynał Ryś rzeczywiście jest chyba dobrym uczniem nieżyjącego już papieża. Franciszek dawno mówił, że trzeba oddać część władzy, także tej finansowej, w ręce świeckich.
Pontyfikat papieża Franciszka – reformator, prorok, czy duszpasterz z peryferii?
Finanse kurii pod większą kontrolą
Nowym ekonomem archidiecezji został Lucjan Tabaka. Nie oznacza to jednak całkowitego przekazania odpowiedzialności za finanse osobom świeckim. Jak wyjaśnia rozmówczyni, nowy ekonom będzie współpracował z duchownym, a rzeczywisty model zarządzania będzie można ocenić dopiero po pewnym czasie.
Dziennikarka przypomina również krytyczne opinie dotyczące okresu, gdy za finanse odpowiadał ksiądz Łukasz Michalczewski. Wśród części duchownych i środowisk związanych z Kościołem pojawiały się zarzuty dotyczące komercjalizacji działalności parafii oraz ograniczania dostępu do parafialnej infrastruktury dla organizacji społecznych:
Tam, gdzie idą ludzie, z którymi nie po drodze i arcybiskupowi Jędraszewskiemu, tam dzieje się coś przedziwnego, podnoszone są czynsze. Jakieś stowarzyszenia, fundacje, instytucje, które do tej pory działały tam, korzystając z sal parafialnych, nagle muszą płacić bardzo dużo pieniędzy.
Kard. Grzegorz Ryś: Kościół jest dla wszystkich, ale nie ma akceptacji dla niektórych postaw
Czego wierni dowiedzą się o majątku Kościoła?
Jedną z najważniejszych zapowiedzi jest publikowanie informacji o finansach archidiecezji. Nie będzie to jednak pełny raport finansowy ani audyt dostępny publicznie. Zakres ujawnianych danych pozostaje niewiadomą.
Skowrońska uważa, że oczekiwania społeczne są większe. Archidiecezja Krakowska zarządza znacznym majątkiem, obejmującym między innymi nieruchomości położone w centrum miasta. Wierni i opinia publiczna nie mają jednak pełnej wiedzy o skali tych zasobów ani o przepływach finansowych: „Kościół oprócz tego, że jest wspólnotą duchową, działa też jako ogromna korporacja, także finansowo. Akurat Kościół w Krakowie jest w tej wyjątkowej pozycji, że ma ogromny majątek. Mamy wiele parafii, które dysponują nieruchomościami w ścisłym centrum. To są bardzo, bardzo bogate parafie.”
Rozmówczyni ocenia, że planowane działania nie oznaczają jeszcze pełnej przejrzystości finansowej. W wielu krajach Kościół publikuje szczegółowe raporty i audyty finansowe. W Polsce to rzadkość. Dziennikarka podkreśla, że na tle polskich diecezji krakowska inicjatywa to ważna nowość. Jej znaczenie będzie można ocenić dopiero wtedy, gdy okaże się, jakie dane rzeczywiście zostaną ujawnione i czy podobne rozwiązania zaczną wprowadzać inne diecezje.
Kard. Ryś zmienia Kościół w Krakowie. „W ciągu 100 dni zmieniło się bardzo dużo”
