Przejrzystość wody w Przednim Stawie Polskim w Tatrach wzrosła w ciągu dwóch lat z około 7 do 17 metrów. Jak wykazali naukowcy, za wcześniejsze "zazielenienie" jeziora nie odpowiadały zanieczyszczenia, lecz pstrągi sztucznie wprowadzone do zbiornika przez człowieka. Efekt udało się osiągnąć po odłowieniu ponad 650 kilogramów ryb.
Badania prowadzili wspólnie naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Instytutu Rybactwa Śródlądowego oraz Tatrzańskiego Parku Narodowego. Pierwsze wyniki opublikowano już w prestiżowym czasopiśmie Journal of Plankton Research.
– Spodziewaliśmy się poprawy jakości wody, ale nie przypuszczaliśmy, że nastąpi ona tak szybko i będzie tak wyraźna. To jeden z najbardziej zaskakujących wyników naszych badań – podkreśla prof. Mirosław Ślusarczyk z Zakładu Hydrobiologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Ryby zmieniły naturalny ekosystem
Przez tysiące lat wysokogórskie jeziora Tatr były niemal pozbawione ryb. Dzięki niewielkiej ilości fosforu i innych substancji odżywczych rozwój glonów był ograniczony, a woda pozostawała wyjątkowo przejrzysta.
Naukowcy wskazują, że introdukowane pstrągi zaburzyły ten naturalny mechanizm. Ryby zwiększają ilość biogenów w jeziorze, zjadając owady pochodzące z lądu oraz zatrzymując składniki odżywcze, które w naturalnych warunkach opuszczałyby zbiornik wraz z owadami wodnymi. Dodatkowo ograniczają liczebność zooplanktonu filtrującego glony.
Przejrzystość wróciła, ale odbudowa ekosystemu potrwa
W latach 2021–2025 z Przedniego Stawu Polskiego odłowiono ponad 650 kilogramów pstrągów. Efekty okazały się bardzo wyraźne – poprawiła się przejrzystość wody, zwiększyła się liczebność części gatunków zooplanktonu, a fitoplankton zaczął rozwijać się na większych głębokościach.
Nie oznacza to jednak, że ekosystem całkowicie wrócił do stanu sprzed introdukcji ryb. Największe gatunki filtrującego zooplanktonu wciąż nie pojawiły się w jeziorze.
– Wyniki pokazują, że odbudowa ekosystemu przebiega etapami. Właściwości fizyczne jeziora mogą poprawiać się szybciej niż jego struktura biologiczna – zaznacza prof. Ślusarczyk.
Naukowcy chcą kontynuować odłowy
Badacze podkreślają, że całkowite usunięcie ryb pozwoliłoby sprawdzić, czy jezioro odzyska pełną, naturalną strukturę biologiczną. W większych tatrzańskich zbiornikach jest to jednak znacznie trudniejsze i może być prowadzone wyłącznie metodami mechanicznymi.
Naukowcy zapowiadają kontynuację badań. Ostrzegają również, że przerwanie odłowów mogłoby doprowadzić do szybkiego odbudowania populacji pstrągów, a w konsekwencji do ponownego pogorszenia przejrzystości wody.
