Zmarł Jerzy Pilch, jeden z najbardziej znanych i najwybitniejszych polskich pisarzy. Miał 67 lat.
erzy Pilch urodził się 10 sierpnia 1952 roku w Wiśle, rodzinie protestanckiej, ukończył filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Tam też w latach 1975-85 pracował jako adiunkt w Instytucie Filologii Polskie i rozpoczął studia doktoranckie.
W 1975 roku Pilch debiutował jako krytyk literacki. Od 1978 roku był członkiem redakcji "Studenta", a w latach 80. współorganizatorem i autorem niezależnego "NaGłosu". Propozycja pracy w "Tygodniku Powszechnym" sprawiła, że Jerzy Pilch przerwał studia doktoranckie. Szybko stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych autorów tego pisma. Do 1999 roku był członkiem zespołu redakcyjnego "Tygodnika Powszechnego". Później publikował krótko felietony na łamach "Hustlera", po czym, kolejno: w "Polityce" (1999-2006), "Dzienniku" (2006-09) i "Przekroju" (2010-11). W lipcu 2012 ponownie został felietonistą "Tygodnika Powszechnego".
W 1989 roku Jerzy Pilch otrzymał Nagrodę Fundacji im. Kościelskich za tom "Wyznania twórcy pokątnej literatury erotycznej". W maju 1998 roku jego proza "Tysiąc spokojnych miast" została uhonorowana tytułem Krakowska Książka Miesiąca. Siedmiokrotnie nominowany do Nagrody Literackiej Nike, otrzymał ją w 2001 roku za powieść "Pod Mocnym Aniołem". Do jego ważniejszych książek należą również: "Spis cudzołożnic. Proza podróżna", "Rozpacz z powodu utraty furmanki", "Bezpowrotnie utracona leworęczność", "Upadek człowieka pod Dworcem Centralnym", "Miasto utrapienia", "Moje pierwsze samobójstwo", "Marsz Polonia".
W 1994 roku powieść "Spis cudzołożnic. Proza podróżna" została przeniesiona na duży ekran. Reżyserem, autorem scenariusza i odtwórcą głównej roli w filmie "Spis cudzołożnic" (1994) był Jerzy Stuhr. Pilch był współtwórcą dialogów do adaptacji, pojawił się również na ekranie w epizodycznej roli mężczyzny, którego główny bohater spotyka w barze vis-a-vis na Rynku Głównym w Krakowie.
Napisał również scenariusze do dwóch filmów z cyklu "Święta polskie": "Żółtego szalika" (2000; nagrodzonego między innymi na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni) oraz "Miłości w przejściu podziemnym" (2006). W filmie Witolda Adamka "Wtorek" (2001) wystąpił jako aktor - zagrał zgorzkniałego inteligenta, który przeobraził się w producenta krasnali ogrodowych. Jest też bohaterem dokumentu "Jerzy Pilch. Wyznania człowieka piszącego po polsku" (1991).
Sztuki Pilcha jak i adaptacje prozy doczekały się przeniesień na sceny, były też adaptowane dla potrzeb Teatru Telewizji ("Monolog z lisiej jamy", 1998 i "Narty Ojca Świętego", 2006). Ponadto na podstawie powieści Pilcha "Inne rozkosze" powstało widowisko telewizyjne pod tym samym tytułem (1998) w reżyserii Rudolfa Zioły.
Autor książki "Pod Mocnym Aniołem" - podobnie jak główny bohater powieści, przeniesionej na ekran przez Wojciecha Smarzowskiego - publicznie przyznał się do alkoholizmu. Jerzy Pilch ujawnił, że wypił w życiu "cysternę spirytusu", czym zapracował sobie na tytuł "pierwszego alkoholika III RP". Książka jest na poły autobiograficznym zapisem zmagań z nałogiem - nieustannych pijaństw i trzeźwień, prób wyjścia z nałogu i powrotów na oddział deliryków.
Abstynencję wymusiła na nim w końcu choroba Parkinsona. Życie z nieuleczalnym schorzeniem to tematy poruszane w latach 2012-13 w "Drugim dzienniku", publikowanym na bieżąco w "Tygodniku Powszechnym". Począwszy od lata 2013 rubryka ta zmieniła nieco charakter i ukazywała się pod nazwą "Drugi dziennik, czyli autobiografia w sensie ścisłym".
W 2015 roku ukazała się powieść "Zuza albo czas oddalenia": zapis szaleńczej miłości sześćdziesięciolatka do pięknej, młodej dziewczyny; dwa lata później - "Portret młodej wenecjanki", powieść ocierająca się o esej z historii sztuki, a w 2018 roku - powieść "Żywego ducha". W 2019 roku ukazał się "Trzeci dziennik" i opowiadania "Żółte światło".
Jeszcze w kwietniu 2020 roku ukazał się kolejny zbiór felietonów Pilcha, "60 felietonów najjadowitszych". W jego skład weszły utwory publikowane wcześniej w zbiorach: "Rozpacz z powodu utraty furmanki", "Tezy o głupocie, piciu i umieraniu", "Upadek człowieka pod Dworcem Centralnym" oraz "Pociąg do życia wiecznego".
Pisarz zmarł 29 maja. Szefowa wydawnictwa Literackiego, z którym pisarz współpracował od 20 lat, powiedziała, że do końca prowadzili rozmowy o wydaniu kolejnej książki.
"Był to świetny człowiek i świetny pisarz" – ocenił pisarz Józef Hen.
"Ceniłem zwłaszcza jego felietony, jego poczucie humoru, jego +Dziennik+. Znakomity był w tym, właściwie niepowtarzalny - podkreślił w rozmowie z PAP prozaik i dramatopisarz Wiesław Myśliwski.
"To był bardzo dobry, ciekawy, interesujący polski pisarz, a także człowiek kultury w ogóle" - powiedział o zmarłym wicepremier, minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński.
Posłuchaj wypowiedzi
erzy Pilch urodził się 10 sierpnia 1952 roku w Wiśle, rodzinie protestanckiej, ukończył filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Tam też w latach 1975-85 pracował jako adiunkt w Instytucie Filologii Polskie i rozpoczął studia doktoranckie.
W 1975 roku Pilch debiutował jako krytyk literacki. Od 1978 roku był członkiem redakcji "Studenta", a w latach 80. współorganizatorem i autorem niezależnego "NaGłosu". Propozycja pracy w "Tygodniku Powszechnym" sprawiła, że Jerzy Pilch przerwał studia doktoranckie. Szybko stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych autorów tego pisma. Do 1999 roku był członkiem zespołu redakcyjnego "Tygodnika Powszechnego". Później publikował krótko felietony na łamach "Hustlera", po czym, kolejno: w "Polityce" (1999-2006), "Dzienniku" (2006-09) i "Przekroju" (2010-11). W lipcu 2012 ponownie został felietonistą "Tygodnika Powszechnego".
W 1989 roku Jerzy Pilch otrzymał Nagrodę Fundacji im. Kościelskich za tom "Wyznania twórcy pokątnej literatury erotycznej". W maju 1998 roku jego proza "Tysiąc spokojnych miast" została uhonorowana tytułem Krakowska Książka Miesiąca. Siedmiokrotnie nominowany do Nagrody Literackiej Nike, otrzymał ją w 2001 roku za powieść "Pod Mocnym Aniołem". Do jego ważniejszych książek należą również: "Spis cudzołożnic. Proza podróżna", "Rozpacz z powodu utraty furmanki", "Bezpowrotnie utracona leworęczność", "Upadek człowieka pod Dworcem Centralnym", "Miasto utrapienia", "Moje pierwsze samobójstwo", "Marsz Polonia".
W 1994 roku powieść "Spis cudzołożnic. Proza podróżna" została przeniesiona na duży ekran. Reżyserem, autorem scenariusza i odtwórcą głównej roli w filmie "Spis cudzołożnic" (1994) był Jerzy Stuhr. Pilch był współtwórcą dialogów do adaptacji, pojawił się również na ekranie w epizodycznej roli mężczyzny, którego główny bohater spotyka w barze vis-a-vis na Rynku Głównym w Krakowie.
Napisał również scenariusze do dwóch filmów z cyklu "Święta polskie": "Żółtego szalika" (2000; nagrodzonego między innymi na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni) oraz "Miłości w przejściu podziemnym" (2006). W filmie Witolda Adamka "Wtorek" (2001) wystąpił jako aktor - zagrał zgorzkniałego inteligenta, który przeobraził się w producenta krasnali ogrodowych. Jest też bohaterem dokumentu "Jerzy Pilch. Wyznania człowieka piszącego po polsku" (1991).
Sztuki Pilcha jak i adaptacje prozy doczekały się przeniesień na sceny, były też adaptowane dla potrzeb Teatru Telewizji ("Monolog z lisiej jamy", 1998 i "Narty Ojca Świętego", 2006). Ponadto na podstawie powieści Pilcha "Inne rozkosze" powstało widowisko telewizyjne pod tym samym tytułem (1998) w reżyserii Rudolfa Zioły.
Autor książki "Pod Mocnym Aniołem" - podobnie jak główny bohater powieści, przeniesionej na ekran przez Wojciecha Smarzowskiego - publicznie przyznał się do alkoholizmu. Jerzy Pilch ujawnił, że wypił w życiu "cysternę spirytusu", czym zapracował sobie na tytuł "pierwszego alkoholika III RP". Książka jest na poły autobiograficznym zapisem zmagań z nałogiem - nieustannych pijaństw i trzeźwień, prób wyjścia z nałogu i powrotów na oddział deliryków.
Abstynencję wymusiła na nim w końcu choroba Parkinsona. Życie z nieuleczalnym schorzeniem to tematy poruszane w latach 2012-13 w "Drugim dzienniku", publikowanym na bieżąco w "Tygodniku Powszechnym". Począwszy od lata 2013 rubryka ta zmieniła nieco charakter i ukazywała się pod nazwą "Drugi dziennik, czyli autobiografia w sensie ścisłym".
W 2015 roku ukazała się powieść "Zuza albo czas oddalenia": zapis szaleńczej miłości sześćdziesięciolatka do pięknej, młodej dziewczyny; dwa lata później - "Portret młodej wenecjanki", powieść ocierająca się o esej z historii sztuki, a w 2018 roku - powieść "Żywego ducha". W 2019 roku ukazał się "Trzeci dziennik" i opowiadania "Żółte światło".
Jeszcze w kwietniu 2020 roku ukazał się kolejny zbiór felietonów Pilcha, "60 felietonów najjadowitszych". W jego skład weszły utwory publikowane wcześniej w zbiorach: "Rozpacz z powodu utraty furmanki", "Tezy o głupocie, piciu i umieraniu", "Upadek człowieka pod Dworcem Centralnym" oraz "Pociąg do życia wiecznego".
Pisarz zmarł 29 maja. Szefowa wydawnictwa Literackiego, z którym pisarz współpracował od 20 lat, powiedziała, że do końca prowadzili rozmowy o wydaniu kolejnej książki.
"Był to świetny człowiek i świetny pisarz" – ocenił pisarz Józef Hen.
"Ceniłem zwłaszcza jego felietony, jego poczucie humoru, jego +Dziennik+. Znakomity był w tym, właściwie niepowtarzalny - podkreślił w rozmowie z PAP prozaik i dramatopisarz Wiesław Myśliwski.
"To był bardzo dobry, ciekawy, interesujący polski pisarz, a także człowiek kultury w ogóle" - powiedział o zmarłym wicepremier, minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński.
Posłuchaj wypowiedzi
Pierwszą książkę Pilcha, "Wyznania twórcy pokątnej literatury erotycznej" (Londyn 1988) uhonorowano nagrodą Fundacji im. Kościelskich. Był kilkakrotnie nominowany do Literackiej Nagrody NIKE. Nagrodę tę przyniosła mu w 2001 r. książka "Pod Mocnym Aniołem". Pilch był też laureatem nagrody Paszport "Polityki" (1998) za powieść "Bezpowrotnie utracona leworęczność".
(PAP/Justyna Nowicka/łk)
