- Brak reakcji zachęca do eskalowania naruszania prawa. Nie możemy tego tolerować - mówił na antenie Radia Kraków prof. Tadeusz Kowalski, członek Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. W rozmowie poświęconej tragicznym wydarzeniom na Rynku Głównym w Krakowie ostro skrytykował sposób relacjonowania tragedii przez Telewizję Republika. Zapowiedział wystąpienie do pozostałych członków KRRiT o podjęcie wspólnych działań wobec nadawcy.
„Większość mediów zareagowała szybko i rzetelnie, ale niestety nie wszyscy”
Prof. Tadeusz Kowalski rozpoczął rozmowę od wyrazów współczucia dla mieszkańców Krakowa oraz wszystkich osób dotkniętych tragicznymi wydarzeniami. Podkreślił, że Kraków jest miastem szczególnie mu bliskim, również ze względu na więzi rodzinne.
- Jest mi niezwykle przykro z tego, co się stało. I trochę również z tego, że niektóre media zdecydowanie nie spełniły swojej roli w tym bardzo trudnym momencie - powiedział członek KRRiT.
Jak zaznaczył, śledził relacje różnych stacji telewizyjnych, analizując sposób informowania o wydarzeniach na krakowskim rynku. Jego zdaniem większość redakcji zachowała profesjonalizm, przekazując sprawdzone informacje i unikając niepotrzebnego podsycania emocji.
- Mam wrażenie, że większość mediów zareagowała szybko, rzetelnie i bez przekazywania nieprawdziwych informacji, ale niestety nie wszyscy - ocenił.
Profesor przypomniał, że relacjonowanie tak dramatycznych wydarzeń wymaga szczególnej odpowiedzialności, ostrożności i przestrzegania zasad etyki zawodowej. Jednym z najważniejszych obowiązków mediów jest poszanowanie ofiar oraz ich bliskich, którzy powinni jako pierwsi otrzymywać informacje o losie swoich rodzin.
Ostra krytyka Telewizji Republika. „To było oczywiste kłamstwo”
Najwięcej zastrzeżeń członka KRRiT wzbudziła relacja Telewizji Republika. Prof. Kowalski odniósł się między innymi do wystąpienia Tomasza Sakiewicza, który podczas transmisji z krakowskiego rynku miał twierdzić, że na miejscu zdarzenia nie ma policji, choć – jak wskazywał profesor – funkcjonariusz znajdował się bezpośrednio za jego plecami.
- Współwłaściciel tej telewizji, który całkiem wbrew oczywistym faktom, stojąc tyłem do policjanta, twierdził, że nie ma policji w miejscu zdarzeń. To było oczywiste kłamstwo - powiedział prof. Kowalski.
W jego ocenie nie chodziło jedynie o nierzetelne przedstawienie sytuacji, ale o próbę wywołania określonych emocji społecznych i wykorzystania tragedii do celów politycznych.
- Ta dezinformacja miała tworzyć taką atmosferę zagrożenia. Absolutnie narusza to ustawę o radiofonii i telewizji - stwierdził.
Członek KRRiT podkreślił, że wolność słowa nie zwalnia nadawców z odpowiedzialności za publikowane treści.
- Profesjonalizm dziennikarski i wolność słowa wiążą się z odpowiedzialnością. Wolność słowa nie jest nieograniczona, to znaczy nie jest tak, że zawsze można wszystko każdemu powiedzieć - zaznaczył.
Prof. Kowalski zapowiada działania w KRRiT
W rozmowie na antenie Radia Kraków profesor poinformował, że w ostatnich godzinach otrzymał liczne telefony, wiadomości i sygnały od osób domagających się reakcji na sposób relacjonowania wydarzeń przez Telewizję Republika.
Zapowiedział przygotowanie oświadczenia i zwrócenie się do pozostałych członków Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji o wspólne stanowisko w tej sprawie. Chce, aby Rada podjęła działania z urzędu, bez konieczności oczekiwania na rozpatrzenie indywidualnych skarg.
- Zwracam się do nich o to, abyśmy wspólnie zajęli stanowisko wobec tego, co się zdarzyło na antenie, i abyśmy wspólnie wezwali nadawcę, Telewizję Republika, do natychmiastowego zaprzestania nadawania takich przekazów, które są absolutnie sprzeczne z prawem i sprzeczne z ustawą - zapowiedział.
Profesor zaznaczył, że skuteczność takiej inicjatywy będzie zależała od stanowiska pozostałych członków KRRiT.
Minister Cienkowska: wysłałam skargę do KRRiT, dotyczącą Telewizji Republika
Ministra kultury Marta Cienkowska poinformowała, że złożyła skargę do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji na Telewizję Republika. Powodem jest relacja stacji z tragicznych zdarzeń, do jakich doszło w sobotę w Krakowie.
„Właśnie wysłałam skargę do KRRiT, dotyczącą relacji Telewizji Republika z Krakowa: podawania niezweryfikowanych informacji, oskarżeń wobec policji i przekazu mogącego potęgować panikę. Tragedia to nie paliwo do politycznej propagandy. KRRiT musi to zbadać. Za naruszenia muszą być wyciągnięte konsekwencje” - napisała ministra kultury Marta Cienkowska we wpisie, opublikowanym w niedzielę na platformie X.
Skarga została już złożona - poinformował PAP rzecznik prasowy resortu kultury Piotr Jędrzejowski - a jutro zostanie złożona także listownie.
„Skargi są rozpatrywane miesiącami. Brak reakcji zachęca do naruszania prawa”
Prof. Kowalski krytycznie ocenił również dotychczasowy sposób rozpatrywania skarg na nadawców. Jego zdaniem procedury są zbyt przewlekłe, by skutecznie reagować na poważne naruszenia.
Jako przykład podał własną skargę złożoną w marcu, która - jak mówił - do listopada nie doczekała się rozstrzygnięcia.
- Procedura skargowa jest wybitnie nieskuteczna. Ja po prostu uważam, że Rada może podjąć pewne działania z urzędu, ale wymaga to naszego współdziałania, czyli wszystkich członków Rady - wyjaśnił.
W ocenie profesora brak zdecydowanej reakcji regulatora może prowadzić do kolejnych naruszeń.
- Brak reakcji zachęca do eskalowania takiego naruszania prawa. Nie możemy tego tolerować - podkreślił.
Dlatego proponuje, by KRRiT przyjęła wspólną uchwałę i wezwała nadawcę do zaprzestania działań, które w jego ocenie są niezgodne z ustawą o radiofonii i telewizji.
Platformy społecznościowe i odpowiedzialność za słowo
Podczas rozmowy poruszono także problem dezinformacji w internecie. Prof. Kowalski zwrócił uwagę na różnicę między profesjonalnym dziennikarstwem a publikowaniem niesprawdzonych opinii na platformach społecznościowych.
- Platformy społecznościowe mają to do siebie, że tam jest mnóstwo kanapowych komentatorów, takich, którzy nie mają szerokiego pojęcia o tym, co w istocie komentują - mówił.
Jego zdaniem w sytuacjach kryzysowych szczególnie ważne jest powstrzymanie się od pochopnych ocen, niesprawdzonych doniesień i emocjonalnych komentarzy. Podkreślił, że szybkość przekazywania informacji nie może być ważniejsza od ich wiarygodności i szacunku dla osób poszkodowanych.
Na zakończenie rozmowy prof. Kowalski ponownie zwrócił się do mieszkańców Krakowa, wyrażając nadzieję, że miasto odzyska poczucie bezpieczeństwa i wróci do codziennego życia.
Oświadczenie prof. Tadeusza Kowalskiego
Od wielu miesięcy Telewizja Republika emituje materiały, które w mojej ocenie rażąco naruszają art. 18 ustawy o radiofonii i telewizji. KRRiT in gremio nie podjęła dotąd działań zmierzających do wyciągnięcia konsekwencji wobec nadawcy. Wzywam członków Rady do niezwłocznego podjęcia kroków przewidzianych w ustawie. Przypominam, że Rada może wszcząć postępowanie z urzędu, nawet nie czekając na skargi odbiorców.
W ostatnich tygodniach złożyłem dwie skargi na Telewizję Republika. Pierwsza dotyczyła obrażania policjantów podczas protestów przed Trybunałem Konstytucyjnym, druga d tzw. belek informacyjnych nawołujących rodziców, by 9 października nie posyłali dzieci do szkoły.
Wczorajsza (z 7 listopada b.r.) wypowiedź Tomasza Sakiewicza dla Telewizji Republika pokazuje, jak daleko zaszła radykalizacja. Po terrorystycznym ataku w Krakowie twierdził on na antenie stacji, że w miejscu tych wydarzeń nie było policji, bo jej rezerwy wysłano do Warszawy pod Trybunał. Policja tymczasem od razu podjęła interwencję, a dwóch funkcjonariuszy zostało ciężko rannych. Takie słowa podważają zaufanie do służb i obracają tragedię w narzędzie walki politycznej.
Wzywam Telewizję Republika do natychmiastowego zaprzestania nadawania przekazów, które mogą propagować działania sprzeczne z polską racją stanu oraz postawy i poglądy sprzeczne z moralnością i dobrem społecznym, w tym treści nawołujących do nienawiści lub przemocy. Wzywam ją też do zaprzestania nadawania treści, które mogą sprzyjać zachowaniom zagrażającym zdrowiu lub bezpieczeństwu (art. 18 ust. 1 i 3 ustawy o radiofonii i telewizji).
Tadeusz Kowalski, Prof. UW
Członek Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji
