Kamienica przy ul. Józefitów 5 w Krakowie, obecnie nieco zaniedbana, ale wkrótce – po generalnym remoncie – stanie się luksusową rezydencją w centrum Krakowa. Kamienicą, która kryje ponurą tajemnicę. W czasie wojny była miejscem przesłuchań więźniów przez Gestapo. Tuż po wyzwoleniu przejęte zostało przez Informację Wojskową, czyli rodzaj policji politycznej w Ludowym Wojsku Polskim. W latach 1944-47 w piwnicach kamienicy urządzono cele, w których nieludzkim przesłuchaniom poddawano wrogów Ludowej Ojczyzny. Dzięki współpracy prywatnego inwestora i IPN, udało się zachować ściany z rysunkami i inskrypcjami wykonanymi przez ofiary reżimu komunistycznego.
Posłuchaj rozmowy Wojciecha Musiała z Tomaszem Frankiewiczem, inwestorem; Moniką Jamroziewicz, konserwator sztuki i Maciejem Korkuciem z krakowskiego IPN
Jak podkreślają pracownicy Instytutu Pamięci Narodowej, inwestor, który zgłosił zamiar remontu budynku przy ul. Józefitów 5, nie zawahał się - mimo wiążących się z tym kosztów - powiadomić historyków i konserwatorów zabytków o konieczności zabezpieczenia pozostałości po okresie totalitarnego terroru. "Decydując się na inwestycję w starej substancji architektonicznej Krakowa, liczyliśmy się z tym, że znajdziemy coś, czego nie przewidzieliśmy. Udało się nam uporać z tą sytuacją w taki sposób, by zachować tę tkankę historyczną" - tłumaczy w rozmowie z Radiem Kraków Tomasz Frankiewicz, inwestor.
W dawnych pomieszczeniach Informacji Wojskowej, czyli jednego z ogniw komunistycznego aparatu represji, będącego rodzajem policji politycznej w „ludowym” Wojsku Polskim, zachowały się rysunki na ścianach, które są dowodem na przetrzymywanie więźniów w piwnicach. Odkryto także zamykane kraty z framugą okienną. "Chcieliśmy "zdjąć" te malowidła, tak by potem mogły trafić na ekspozycję do muzeów. To trudna praca, ale teraz na szczęście dysponujemy nowoczesnym sprzętem" - podkreśla Monika Jamroziewicz-Filek, ekspert prac konserwatorskich.
Jak dodaje Maciej Korkuć, naczelnik Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie, takie prace są nie tylko zachowaniem pamięci o ofiarach reżimu, ale przede wszystkim zachowaniem pamięci o sprawcach. "Ważne jest to, co mówi konwencja o nieprzedawnianiu zbrodni przeciwko ludzkości. Chodzi o wychowywanie społeczeństw na przyszłość w duchu poszanowania sprawiedliwości i poczuciu, że żadne zbrodnie nie przemijają. Każdy potencjalny zbrodniarz lub wykonawca zbrodniczych rozkazów być może zastanowi się nad tym, co robi. Dbałość o pamięć tamtych zdarzeń, będzie swego rodzaju komunikatem" - wyjaśnia w rozmowie z Radiem Kraków Maciej Korkuć.
Formalnie Informacja Wojskowa miała pełnić rolę kontrwywiadu wojskowego. Faktycznie koncentrowała się na tropieniu postaw opozycji i oporu w komunistycznym wojsku, a z czasem także represjonowaniu środowisk i osób, które uznawano za zagrożenie potencjalne – m.in. byłych oficerów AK, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie czy przedwojennego WP (zwłaszcza wywiadu i kontrwywiadu wojskowego). Wojskowa bezpieka słynęła ze szczególnie bestialskich metod przesłuchań. Najbardziej znaną sprawą przez nią prowadzoną była tzw. sprawa TUN – czyli proces gen. Stanisława Tatara, płk. Mariana Utnika i płk. Stanisława Nowickiego.
Oficerem Informacji Wojskowej był m.in. Czesław Kiszczak – późniejszy generał i minister spraw wewnętrznych, a tajnym informatorem IW – pod ps. „Wolski” – Wojciech Jaruzelski.
(Wojciech Musiał, mat. inf. IPN/ew)
