Przy Pomniku Ofiar Faszyzmu w krakowskim Podgórzu powstała plenerowa ekspozycja pokazująca wspólną historię byłego obozu pracy i miasta Krakowa. Na wystawie pod nazwą "Miejsce po, miejsce bez" znajdują się przede wszystkim zdjęcia historyczne, bo tylko one pozwalają zwiedzającym wyobrazić sobie wygląd dawnego obozu. Na powierzchni zachowało się bowiem bardzo mało pozostałości, ale przy każdym takim relikcie umieszczony został punkt terenowy. Na ekspozycji nie zabrakło też wspomnień byłych więźniów.
Posłuchaj materiału Oli Sobczak
Galeria zdjęć
- Mamy 14 plansz ustawionych wzdłuż najważniejszych dróg obozowych. Składają się one z relacji świadków. To najważniejsza część przekazu. Do tego są zdjęcia historyczne. Przez okna archeologiczne możemy dostrzec, co zachowało się kilkadziesiąt centymetrów pod darnią - mówi Monika Bednarek, dyrektorka Muzeum KL Plaszow.
Wystawa plenerowa mieści się na terenie, gdzie 80 lat temu funkcjonował niemiecki obóz pracy KL Plaszow. Data otwarcia jest nieprzypadkowa. 13 marca przypadała rocznica likwidacji krakowskiego getta.
W uroczystościach udział wziął ambasador Izraela w Polsce Yacov Livne. Po zakończeniu uroczystości uczestnicy po raz pierwszy przejdą po terenie wystawy.
Osoby, które w piątek nie mogły dotrzeć na miejsce, mogą w sobotę wziąć udział w spacerach oprowadzających. O godzinie 10:00 i 14:00 w języku polskim, a w samo południe po angielsku.
Jak podkreśliła przewodnicząca Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie Helena Jakubowicz, powstanie Muzeum KL Plaszow jest ważne nie tylko dla społeczności skupionej w Gminie, ale również "wszystkich Żydów na całym świecie, którzy odwiedzają teren obozu". "Naszym wspólnym zadaniem jest odradzanie miejsc pamięci, przywracanie pamięci o tych wszystkich, którzy leżą na tym wielkim cmentarzu" – mówiła Jakubowicz. Wyraziła nadzieję, że muzeum będzie ważnym punktem na mapie Krakowa - stanie się "przystankiem pamięci".
W przyszłości treści prezentowane na wystawie plenerowej mają zostać uzupełnione o dwie odsłony wystawy stałej w historycznym budynku Szarego Domu i planowanym Memoriale.
Renowacja terenu i przygotowanie wystawy plenerowej jest jednym z etapów budowy muzeum w tym miejscu. Projekt zakłada pozostawienie terenu dawnego obozu w możliwie niezmienionym i autentycznym stanie. Przy ul. Kamieńskiego ma powstać nowy budynek muzealny – tzw. Memoriał z wystawą stałą, poświęconą historii KL Plaszow, a także parking i park. Wyremontowany zostanie też Szary Dom, w czasie wojny zajęty przez administrację obozową. Projekt nie przewiduje odtwarzania infrastruktury obozowej. Zakończenie budowy Muzeum KL Plaszow planowane jest na koniec 2025 roku.
Muzeum Miejsca Pamięci KL Plaszow w Krakowie formalnie zaczęło działać w 2021 r. Obejmuje obszar 37 ha powierzchni byłego obozu. Jest współprowadzone przez Gminę Miejską Kraków oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Niemiecki nazistowski obóz Plaszow został założony w październiku 1942 r. na terenie dwóch cmentarzy żydowskich. Początkowo funkcjonował jako obóz pracy, a od stycznia 1944 r. został przekształcony w obóz koncentracyjny. Jego teren stale powiększano, z kilkunastu hektarów rozrósł się do 80 ha. Szacuje się, że przez cały okres funkcjonowania KL Plaszow Niemcy więzili tam ok. 30-40 tys. osób, a zamordowali - ok. 5-6 tys. Prochy ofiar rozsypano na terenie obozu.
