W naszej codziennej radiowej Lekcji Wiedzy o Społeczeństwie rozmawiamy o wykluczeniu i dyskryminacji seniorów ze świata wirtualnego, cyfrowego i technologicznego. Sprawdzimy jak zdaniem eksperta radzi sobie senior w sieci.
posłuchaj materiału Katarzyny Jabłońskiej
Pojęcie senior w sieci, to skrót myślowy, bo sieć może obejmować różne formy działalności. Senior może być w swoistej sieci różnych problemów, które niesie świat wirtualny - mówi doktor Andrzej Kobiałka z Katedry Pedagogiki Pracy i Gerontologii Społecznej Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Twarde dane pokazują, że sytuacja nie wygląda najlepiej. 27% osób starszych wykazuje braki potrzeb korzystania z internetu. Czynniki mogą być bardzo różne. Kolejny niepokojący problem, to 23 % osób w wieku senioralnym, wykazujących brak odpowiednich kompetencji.
W związku z dynamicznym rozwojem technologii cyfrowych, wykluczenie seniorów nie dotyczy jedynie korzystania z e-maili czy zasobów internetu. Rozszerzyło się na wszystkie te obszary, gdzie trzeba być zalogowanym. To wszelkiego typu e-usługi, wymuszenie na klientach korzystanie z e-faktur, czy programy lojalnościowe w sklepach. Te ostatnie coraz częściej korzystają z aplikacji w smartfonach i rezygnują z fizycznych kart. W ten sposób wykluczają nie tylko seniorów, ale wszystkich nieposiadających smartfonów choćby z dostępu do rabatów i promocji.
Programy lojalnościowe powinny być maksymalnie dostosowane do użytkowników, wszystkich konsumentów, którzy mogą nie mieć dostępu do świata wirtualnego. Zostaje im narzucona pewna tendencja, z której nie mogą skorzystać. Osoby w wieku senioralnym mogą być przyzwyczajone do starych form dostępu, czy działań.
Ekspert przyznaje, że choć podobne działania są dyskryminujące, to w większości przypadków obwarowane są regulaminami napisanymi przez sprawnych prawników i trudno je podważyć. W przestrzeni publicznej pojawia się pojęcie underclass, czyli podklasy informacyjnej, wykluczonej z życia. Dużo się już w tej kwestii zrobiło, szczególnie w okresie pandemii, która przyspieszyła dynamikę cyfrowych zmian, również w przypadku seniorów.
Szerszy dostęp do e-usług w urzędach wymusiła pandemia, siłą rzeczy także seniorzy z pomocą lub bez musieli zacząć z nich korzystać.
Specjalista podkreśla, że kluczowa w omawianym kontekście ich edukacja. To ona jest kluczem do cyfrowego i technologicznego świata i przynosi wymierne efekty. W 2017 było 26 % seniorów korzystających z internetu, a w 2021 było to już 46%. To postęp skokowy. Przyspieszamy technologie i percepcje starszych, którzy chcą być "zalogowani".
Nauka korzystania z internetu i smartfona może odbywać się oczywiście zarówno na poziomie "domowym" czyli z pomocą dzieci i wnuków biegłych w korzystaniu z internetu i smartfonów, ale także zajęcia edukacyjne. Tych warto poszukać w lokalnych centrach kultury, centrach aktywności seniorów, klubach i uniwersytetach trzeciego wieku. W edukacji należy postawić wykrzyknik także w kwestii zagrożeń, czyli przede wszystkim oszustw internetowych.
