Wtorek, 27 paź 1 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

78 lat temu rozpoczęła nadawanie powstańcza radiostacja "Błyskawica"

8 sierpnia 1944 roku, warszawscy powstańcy uruchomili stację nadawczą Armii Krajowej "Błyskawica". Była to pierwsza polska radiostacja, która przerwała kilkuletnie milczenie w eterze spowodowane okupacją kraju. Przetrwała całe powstanie, mimo skrajnie trudnych warunków pracy i kilku zmian lokalizacji. Dzięki niej świat dowiadywał się o przebiegu heroicznych walk w Warszawie, o gehennie ludności stolicy, o bestialstwie Niemców i zniszczeniach miasta. Na program składały się audycje przygotowywane zarówno przez dawny zespół Polskiego Radia, jak i przez Biuro Informacji i Propagandy Armii Krajowej.

78 lat temu rozpoczęła nadawanie powstańcza radiostacja "Błyskawica"
Autorstwa Zuska - Praca własna, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1959918

Posłuchaj relacji Marcina Golca

Audycje były nadawane po polsku, a także po niemiecku, angielsku i kilka po francusku. Chodziło o to, by w świat poszedł komunikat, że w Warszawie nie walczą "bandy", jak głosiła propaganda niemiecka, ale regularne odziały wojskowe. Rozgłośnia była odbierana w wielu miastach Polski i Europy, także na wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych.

Radiostację w warunkach konspiracyjnych skonstruował, na rozkaz Komendy Głównej Armii Krajowej, krótkofalowiec Antoni Zębik pseudonim "Biegły". Komendantem "Błyskawicy" był Jan Georgica "Grzegorzewicz".

Zespołem kierował Stanisław Zadrożny pseudonim "Pawlicz", zastępcą była Zofia Rutkowska "Ewa". Audycje w języku angielskim prowadzili Jan Nowak-Jeziorański i pilot RAF-u John Ward. Spikerami byli także: Stefan Sojecki, Zbigniew Jasiński i Jeremi Przybora.

Według słów Jana Georgicy nazwa radiostacji - "Błyskawica" - była hołdem dla polskich marynarzy i nawiązywała do nazwy słynnego niszczyciela Polskiej Marynarki Wojennej, który przez całą wojnę prowadził działania operacyjne u boku aliantów.

Radiostacja "Błyskawica" wystartowała z kilkudniowym opóźnieniem, ponieważ w warunkach okupacyjnych trudno było zgromadzić potrzebny sprzęt. Urządzenia były przechowywane w różnych punktach miasta, w skrytkach, i trzeba je było przewieźć w jedno miejsce. Kłopoty z uruchomieniem stacji wynikały również z zawilgocenia aparatury, która przyjechała do Warszawy z Częstochowy i wymagała osuszenia. Brakowało także niektórych części, które pozyskano między innymi z niemieckiej radiostacji, zdobytej przy ulicy Kredytowej. 7 sierpnia na dachu budynku PKO przy ulicy Jasnej 9 rozpięto antenę, dzień później rozpoczęto próbne nadawanie programu, a wieczorem została wyemitowana pierwsza audycja.

Pierwsze słowa nadane na falach radiostacji, wypowiedziane przez spikera Zbigniewa Świętochowskiego, brzmiały: "Halo, tu 'Błyskawica', Stacja nadawcza Armii Krajowej w Warszawie, na falach 32,8 oraz 52,1 metra. Duch Warszawy jest wspaniały. Wspaniałe są kobiety Warszawy. Są wszędzie - na linii razem z żołnierzami lub jako sanitariuszki, albo też łączniczki. Nawet dzieci ożywione są cudownym duchem męstwa. Pozdrawiamy wszystkich wolność miłujących ludzi świata! Żołnierzy Polski walczących we Włoszech i we Francji, polskich lotników i marynarzy".

W trakcie powstania "Błyskawica" czterokrotnie zmieniała lokalizację. Początkowo mieściła się w gmachu PKO przy Jasnej, potem została przeniesiona do kawiarni Adria, następnie trafiła na Poznańską, do byłej ambasady Związku Radzieckiego. Ostatnią siedzibą radiostacji była Biblioteka Publiczna przy ulicy Koszykowej.

Ostatnia audycja "Błyskawicy" została nadana wieczorem 4 października 1944 roku, już po upadku powstania. Potem radiostacja została zniszczona, by nie dostała się w ręce okupanta.

W 2004 roku powstała replika radiostacji, zbudowana przez Antoniego Zębika (zmarł w 2009). Można ją zobaczyć w Muzeum Powstania Warszawskiego. 

Najpopularniejsze

  • Tatry Zachodnie: polski turysta ranny podczas ucieczki przed niedźwiedzicą

    Radio Kraków

  • Śmiertelny wypadek w Januszowicach. Nie żyje 33-letni kierowca

    Jan Pająk

  • Tragiczne odkrycie w lesie pod Tarnowem. Biegacz znalazł ciało 37-latka

    Agnieszka Wrońska-Bęben

  • Sześć departamentów do likwidacji. Łukasz Gibała podpisał zarządzenie

    Radio Kraków

  • Wichury nad Polską, alerty także w Małopolsce. W Tatrach możliwe zamiecie

    Radio Kraków

  • Przez ponad 200 lat uważano go za kopię. Sensacyjne odkrycie na Wawelu

    Gabriela Koziara

Najnowsze

  • Urząd Miejski w Wojniczu już w nowej siedzibie. Przeprowadzka opóźniła się o kilka miesięcy

  • Wenecja 1 – odrestaurowana kamienica ze strefą wellness w Krakowie

  • Osada Czorsztyn odzyska blask. Ruszyła rewitalizacja zabytkowego kompleksu

  • Czy Europa wraca do najciemniejszych czasów XX wieku? Konstanty Gebert: „Powracają nastroje w innych kostiumach”

  • Koniec z niebezpiecznym skrzyżowaniem w Zembrzycach? Powstanie rondo turbinowe

  • W Zakopanem wrze wokół obwodnicy. "Drogę będę miała pod salonem"