Wtorek, 17 lis 4 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Wrażliwy, przewrażliwiony, wysoce wrażliwy, czy nadwrażliwy?

Zestaw cech związanych z wysoką wrażliwością jest interesujący, dlatego internet puchnie od wysokiej wrażliwości. Wrażliwość przeszkadza, czy pomaga w dzisiejszych czasach? Czy artysta zawsze jest wrażliwcem, a osoba z wysoką wrażliwością - introwertykiem? Dlaczego młodzi nazywani są pokoleniem płatków śniegu, czyli jak społeczeństwo kształtuje wrażliwców? O wrażliwości rozmawiają Marcin Szafrański, psycholog i Wioletta Gawlik.

Wrażliwy, przewrażliwiony, wysoce wrażliwy, czy nadwrażliwy?
pexels.com

Posłuchaj rozmowy:

Czym jest wrażliwość i nadwrażliwość?

Marcin Szafrański podkreślił, że wrażliwość to pojęcie niejednoznaczne i trudne do jednoznacznego zdefiniowania. Najczęściej mówi się o nim w kontekście nadwrażliwości – terminu, który zyskał popularność w latach 90. dzięki badaniom Elaine Aron. W jej teorii nadwrażliwość obejmuje cztery kluczowe elementy:

  • wysoką pobudliwość na bodźce zewnętrzne – łatwe przestymulowanie hałasem, światłem czy intensywnymi sytuacjami społecznymi,

  • silną reaktywność emocjonalną – gwałtowne i długotrwałe przeżywanie emocji,

  • głębokie przetwarzanie informacji – skłonność do analizowania i interpretowania w dużych szczegółach,

  • wyczulenie na niuanse i subtelności – dostrzeganie drobnych różnic w otoczeniu, także wtedy, gdy nie jest to konieczne.

Te cztery cechy muszą wystąpić razem, by mówić o tzw. wysokiej wrażliwości – w przeciwnym razie mówimy raczej o pojedynczych cechach osobowości czy cechach temperamentalnych.

Kiedy kończy się wrażliwość, a zaczyna nadwrażliwość?

Jak wyjaśnił ekspert, nie ma prostych, jednoznacznych kryteriów odróżniających wrażliwość od nadwrażliwości. Kluczowe jest to, czy wrażliwość staje się problematyczna – czyli czy utrudnia codzienne funkcjonowanie, np. gdy unikanie bodźców nie pozwala normalnie żyć. Tylko w takich przypadkach można mówić o nadwrażliwości i wtedy zasadne może być skorzystanie z pomocy specjalisty.

Wysoka wrażliwość sama w sobie nie jest zaburzeniem – to cecha, którą posiada część społeczeństwa i którą należy postrzegać w duchu neuroróżnorodności, czyli akceptacji różnic w sposobach odbierania świata.

Moda na wysoką wrażliwość i związane z nią mity

Ostatnio wokół pojęcia wysokiej wrażliwości narosło wiele mitów i uproszczeń. Internet „puchnie” od testów i artykułów, które zachęcają do samodiagnozy. Część osób utożsamia wysoką wrażliwość z wyższą empatią, artystyczną duszą czy introwertyzmem, co bywa uproszczeniem. Jak podkreślał Szafrański – nie istnieją wiarygodne badania, które dowodziłyby, że artysta z definicji jest osobą nadwrażliwą, ani że wysoka wrażliwość zawsze idzie w parze z introwertyzmem.

Co więcej, niektórzy krytycy zwracają uwagę, że popularność tego terminu może prowadzić do bagatelizowania realnych problemów emocjonalnych, a sam test służący do określania „wysokiej wrażliwości” jest metodologicznie wątpliwy.

Czy młode pokolenie jest bardziej wrażliwe?

Często młodsze pokolenia określane są mianem „płatków śniegu” – jako wyjątkowo wrażliwe i reaktywne. Zdaniem eksperta takie opinie wynikają raczej z różnic pokoleniowych i zmian społecznych niż z rzeczywistego wzrostu wrażliwości biologicznej.

Jak sobie radzić z wysoką wrażliwością?

Dla większości osób wysoka wrażliwość nie wymaga leczenia. Naturalne mechanizmy, takie jak unikanie przestymulowujących sytuacji czy dbanie o komfort psychiczny, często są wystarczające. Problemy pojawiają się, gdy wrażliwość zaczyna przeszkadzać w codziennym funkcjonowaniu i relacjach z innymi – np. gdy wywołuje konflikty w związkach, w których jedna osoba jest bardzo wrażliwa, a druga mniej.

W takich sytuacjach pomocna jest psychoedukacja i nauka wzajemnego zrozumienia. Kluczowe jest również odejście od myślenia o wrażliwości w kategoriach zalet i wad. To po prostu sposób funkcjonowania – ani dobry, ani zły sam w sobie – który może mieć różne konsekwencje w zależności od sytuacji.

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

Najnowsze

  • Kraków ogranicza inwestycje. Stanisław Mazur: To podważanie fundamentów przyszłego wzrostu

  • W Tatrach trwają poszukiwania turystki. TOPR apeluje o pomoc

  • „Czy to jeszcze jest chrześcijaństwo?”. O. Jacek Prusak o oburzeniu po mszy za sprawcę zamachu

  • Pomagali rannym podczas zamachu w Krakowie. Prezydent Słowacji odznaczył dwoje swoich rodaków

  • Budżet Krakowa 2027: władze miasta planują oszczędności, ale i tak zadłużenie wzrośnie do 10 miliardów

  • Czy można patrzeć bez uprzedzeń? Wystawa Kingi Nowak w Bunkrze Sztuki