Gdzie byłby świat, gdyby nie klatki do karmienia wszy, pierwszy (skuteczny) gastroskop, wzierniki Jordana i kołtun? Trudno powiedzieć, ale z całą pewnością to Kraków dał światu wiele wynalazków, na które czekała medycyna (nie wiedząc nawet, że czeka). Czy w Krakowie powstanie Muzeum Historii Medycyny? Wesoła, gdzie dokonano tylu ważnych medycznych odkryć pustoszeje, a to przecież wymarzone miejsce dla takiej instytucji, która byłaby też centrum edukacyjnym.
Gościem Marzeny Florkowskiej jest prof. Ryszard Witold Gryglewski z Katedry Historii Medycyny UJ Collegium Medicum
Posłuchaj wypowiedzi
Oto kilka przykładów światowych osiągnięć krakowskiej medycyny, a także historycznych i unikalnych eksponatów, które znajdują się w zbiorach i czekają na godne miejsce:
Pierwszy, skuteczny gastroskop stojący u początków współczesnej gastroskopii. Pomysłodawca, prof. Jan Mikulicz-Radecki, to jeden z największych w historii, nie tylko polskiej, medycyny chirurg.
Instrumentarium narzędzi chirurgicznych prof. Ludwika Bierkowskiego to unikat z pierwszej połowy XIX w. Bierkowski jako pierwszy w Polsce przeprowadził operację w znieczuleniu eterowym w Polsce. Była to pierwsza potwierdzona w Polsce "operacja bezbolesna".
Klatki do karmienia wszy. Prof. Rudolf Weigl opracował skuteczną szczepionkę przeciw tyfusowi plamistemu, czym uratował setki, jeśli nie tysiące ludzi. Kilkakrotnie nominowany do nagrody Nobla.
Prezydent Krakowa, lekarz, prof. Józef Dietla wykazał, że nie ma czegoś takiego jak choroba kołtunowa. Wykluczył upust krwi (rozpowszechniony we ówczesnej medycynie) jako skuteczną terapię w zapaleniu płuc. Zachowany kołtun do dziś wzbudza emocje.
Drewniany stelażyk i szklana buteleczka to część wyposażania laboratorium prof. Edmunda Biernackiego. Do dziś w Polsce używa się określenia Odczyn Biernackiego, rzadziej Opad Biernackiego, czyli znane wszystkim OB.
Wzierniki ginekologiczno-położnicze używane przez Henryka Jordana . Twórca znanego Parku Jordana był biegłym i cenionym położnikiem. Profesorem Chorób Kobiecych i Położnictwa UJ.
Sondy żołądkowe prof. Walerego Jaworskiego. Twórca krakowskiej szkoły gastrologii odkrył nową bakterię i nazwał ja vibrio rugula (dziś znana w świecie jako Helicobacter pylori). Jako pierwszy wymyślił skuteczny sposób obrazowania żołądka w RTG.
Co jest ciekawe, te rzeczy, o których my mówimy jako o unikatach, rewelacjach, wyjątkowo cennych dla historii medycyny, i także rzadkich, często na pierwszy rzut oka nie robią wrażenia. Trzeba wiedzieć, jaką mają za sobą historię, żeby właśnie docenić to, że to jest niezwykłe, że one są i że są w Krakowie, i że w ogóle ta krakowska medycyna była tak mocna. Gdybyśmy to spotkali na jakimś tak zwanym pchlim targów, nie zwrócilibyśmy na to najmniejszej uwagi, a prawdopodobnie nikt by też tego nie wystawiał, tylko wyrzucił do kosza jako coś zbędnego.
Na szczęście całe to bogactwo i całą tę spuściznę udało się uratować. Niektóre z tych eksponatów, na przykład patomorfologii czy medycyny sądowej, to są zbiory bardzo wrażliwe, bo dotyczą już bezpośrednio szczątków ludzkich. O tym należy pamiętać.
Historia medycyny, jak i współczesna medycyna, jest częścią nie tylko Uniwersytetu, nie tylko Collegium Medicum, ale jest też częścią życia tego miasta. To jest historia pacjentów, historia lekarzy, historia wydziałów, historia Uniwersytetu wreszcie, historia nauki polskiej, a nawet i światowej. Musimy znaleźć siedzibę dla tych zbiorów. To jest najważniejsze. Najlepiej jeden z budynków historycznych znajdujących się przy ulicy Wesołej.
