Poniedziałek, 16 lis 5 °C Jakość powietrza: Umiarkowana Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Kolejki chętnych do zamieszkania w wyremontowanej ruinie. Tajemnice dworku w Krzesławicach

Remont dworku trwał kilka lat. Mury były w tak złym stanie, że część z nich trzeba było zburzyć, położyć nowe podłogi, dachy, rynny, doprowadzić wodociąg i kanalizację, elektryczność i gaz. Członkowie Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie i Krakowianie przekazywali w darze pamiątki i meble do przyszłego muzeum. Gdy w 1966 roku dworek zajaśniał nowym blaskiem, ustawiły się kolejki chętnych, często bardzo wpływowych osób, które chciały w nim zamieszkać.

Kolejki chętnych do zamieszkania w wyremontowanej ruinie. Tajemnice dworku w Krzesławicach
Fot. Przemysław Witek, http://palac-sztuki.krakow.pl/muzea/dworek-jana-matejki/

Nie tylko sam dworek imponował, ale i otoczenie: sąsiedztwo Zalewu Nowohuckiego, pobliski drewniany, zabytkowy Kościół Świętego Jana Chrzciciela i Matki Bożej Szkaplerznej, drewniane domy. I historia, która stała za tym miejscem. Poprzednimi właścicielami był Hugo Kołłataj, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, jego reformatorem, jeden z twórców Konstytucji 3 Maja. Potem rodzina krakowskich kupców i bankierów, Kirchmayerów. Przez jakiś czas mieszkał tam także Kazimierz Girtler, krewny Kirchmayerów, autor pamiętników z lat 1807–1857. Wreszcie dworek kupił Jan Matejko. Zainwestował w ten sposób pieniądze ze sprzedaży obrazu "Batory pod Pskowem". 

Gościem Marzeny Florkowskiej jest Anna Joniak, główna konserwator i inwentaryzator zbiorów Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, autorka koncepcji urządzenia wnętrza dworku.

profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, jego reformatorem, jednym z twórców Konstytucji 3 Maja.

Posłuchaj całej rozmowy

Fot. Przemysław Witek, http://palac-sztuki.krakow.pl/muzea/dworek-jana-matejki/

Matejko kupił dworek w Krzesławicach z otaczającym go ogrodem, sadem i zabudowaniami gospodarczymi oraz gruntem ornym. Motywacja była rodzinno-zdrowotna. Czwórka dzieci artysty (najstarszy Tadeusz miał w 1786 roku jedenaście lat, potem dwie córki Helena i Beata, i najmłodszy, zaledwie trzyletni  Jerzy) ciągle chorowała. Prof. Maciej Jakubowski, pierwszy profesor pediatrii na Uniwersytecie Jagiellońskim i lekarz dzieci Matejków zalecił, by dzieci jak najczęściej wysyłać na wieś, na zdrowe powietrze. W tej sytuacji Matejko zaczął szukać dworku oddalonego o 10–15 km od Krakowa,  by można było dojechać bryczką.

Wybór padł na Krzesławice. Artysta kupił posiadłość w Krzesławicach za pieniądze uzyskane ze sprzedaży obrazu „Batory pod Pskowem”. Wartość obrazu wypłacił mu gotówką hrabia Benedykt Tyszkiewicz. Jan Matejko kilkupokojowy dworek odnowił, urządził i dobudował doń pracownię malarską. Wkoło rozciągał się spory park krajobrazowy, był też staw z wysepką, na której rosły w kręgu stare lipy.

Fot. Przemysław Witek, http://palac-sztuki.krakow.pl/muzea/dworek-jana-matejki/

We wsi Krzesławice nie było wtedy szkoły podstawowej i dzieci chodziły piechotą parę kilometrów do wsi Mogiła. Matejko wybudował dla nich za własne pieniądze parterową szkołę podstawową w Krzesławicach. Interesował się pobliskim Kopcem Wandy, na którego szczycie stoi pomnik  wykonany wg projektu Jana Matejki w roku 1890. W Krzesławicach urządzał też Matejko tzw. majówki dla uczniów krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych, a w lipcu 1892 roku odbyły się w Krzesławicach zaręczyny córki Jana Matejki, Beaty z Wincentym Kirchmayerem, potomkiem poprzednich właścicieli dworku. 

Fot. Przemysław Witek, http://palac-sztuki.krakow.pl/muzea/dworek-jana-matejki/

Po śmierci Jana Matejki 1 listopada 1893 roku, dworek odziedziczył najstarszy syn, Tadeusz. W gospodarowaniu pomagał mu wieloletni  rządca, Teodor Cybulski, który znał dobrze majątek. Mieszkał tam razem z żoną Emilią i czwórką dzieci. Jemu to Tadeusz Matejko sprzedała ostatecznie Krzesławice.

Ostatnią właścicielką dworku była córka Cybulskich, Maria, po mężu Burzyńska. Władze odmówiły jej renty po mężu, nie miała środków do życia, a dworek popadł w ruinę także w powodu dodatkowych lokatorów, którzy byli jej dokwaterowani. Wtedy do akcji wkroczył prof. Karol Estreicher junior, prezes Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. Maria Burzyńska podarowała w sądzie zrujnowany dworek wraz z gruntem, ogrodem i parkiem (łącznie cztery hektary) Towarzystwu zastrzegając, że zawsze w dworku ma być muzeum pamiątek po Kołłątaju i Janie Matejce. W zamian za tę darowiznę otrzymała nowe lokum i dożywotnią emeryturę. 

Fot. Przemysław Witek, http://palac-sztuki.krakow.pl/muzea/dworek-jana-matejki/

W 1960 roku Towarzystwo rozpoczęło kapitalny remont dworku, który trwał kilka lat.  Remont dworku trwał kilka lat. Mury były w tak złym stanie, że część z nich trzeba było zburzyć, położyć nowe podłogi, dachy, rynny, doprowadzić wodociąg i kanalizację, elektryczność i gaz. Członkowie Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie i Krakowianie przekazywali w darze pamiątki i meble do przyszłego muzeum. Gdy w 1966 roku dworek zajaśniał nowym blaskiem, ustawiły się kolejki chętnych, często bardzo wpływowych osób, które chciały w nim zamieszkać.

W tej sytuacji Maria Burzyńska podarowała w sądzie zrujnowany dworek wraz z gruntem, ogrodem i parkiem (łącznie cztery hektary) Towarzystwu Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, z zastrzeżeniem, że zawsze w dworku ma być muzeum pamiątek po Kołłątaju i Janie Matejce, a budynek ma zachować historyczny charakter.

Najpopularniejsze

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Zmiany we władzach Kraków Airport. Łukasz Gibała odwołał Łukasza Pawełka

    Radio Kraków

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

Najnowsze

  • Józef Hofmann – król fortepianu i wynalazca, którego świat zapomniał. Kraków przypomina o niezwykłym artyście

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

  • "Cracovia to coś więcej niż punkt w biznesowym portfolio". Okrągły stół nie rozwiał wątpliwości kibiców

  • Prezydent Gibała o pochówku zamachowca i upamiętnieniu ofiar. Kraków rozważa trzy rozwiązania

  • Kraków zaciska pasa. Wiadomo, na czym miasto chce oszczędzać w 2027 roku

  • Nowe informacje o stanie zdrowia strażaka, który osłonił żonę przed kulą. Strażacy zbierają na leczenie