Monitor rzeczny został zbudowany przez Polskie Fabryki Maszyn i Wagonów L. Zieleniewski S.A. na krakowskich Grzegórzkach. Okręt wziął udział w kampanii wrześniowej. Został dwukrotnie zatopiony: raz w październiku 1939 roku, potem we wrześniu 1941 roku pod Czernichowem na Ukrainie. Polscy marynarze, którzy opuścili okręt zabrali ze sobą banderę i cenne dokumenty, które potem ukryli na szlaku bitwy pod Kockiem. O niezwykłych początkach polskiej marynarki wojennej w Krakowie z historykiem wojskowości, specjalistą działań zbrojnych na rzekach Sławomirem Zagórskim rozmawiała Joanna Gąska.
Kraków, choć mało kto o tym wie, był kolebką marynarki wojennej. Tutaj powstała pierwsza stocznia w Polsce. W porcie pod Wawelem, cumowała flotylla rzeczna zbudowana przez Polskie Fabryki Maszyn i Wagonów L. Zieleniewski S.A. Monitory ORP "Kraków" i ORP "Wilno" zbudowane w potężnej fabryce na Grzegórzkach, uczestniczyły w Kampanii Wrześniowej.
Teraz polsko-ukraińska grupa historyków i muzealników prowadzi ekspedycję w poszukiwaniu dziennika pokładowego i bandery okrętu bojowego ORP "Kraków". - Skarby zatopionego monitora zostały zakopane w tajemnicy przed Rosjanami - wyjaśnia uczestnik badań, historyk wojskowości i specjalista działań zbrojnych na rzekach Sławomir Zagórski. Dodaje, że nie tylko II wojna światowa miała swoje słynne okręty bojowe, jak choćby Schleswig – Holstein. Bitwy stoczone w okresie okresie od 1914 do 1918 roku także miały swoich triumfatorów i to zwodowanych w Krakowie.
W krakowskiej dzielnicy Grzegórzki powstała pierwsza stocznia, która zbudowała niewielką flotyllę rzeczną stacjonującą w porcie pod Wawelem. Okręty początkowo walczyły po stronie austro-węgierskiej a potem, po odzyskaniu niepodległości, służyły pod banderą biało-czerwoną.
Wykopy sondażowe rozpoczną się w lipcu. Jeśli bandera zostanie odnaleziona trafi do Muzeum Czynu Bojowego Kleeberczyków w Woli Gułowskiej. Według źródeł flaga statku oprócz godła Polski posiada również herb Krakowa.
Galeria zdjęć
Posłuchaj wypowiedzi
Niedługo po samozatopieniu, jeszcze w październiku 1939 roku ORP "Kraków" został wydobyty przez radziecką marynarkę wojenną i przetransportowany drogą wodną do Kijowa, gdzie przeszedł gruntowną modernizację. Następnie został wcielony do radzieckiej Pińskiej Flotylli Wojennej, która od czerwca 1941 roku walczyła przeciwko Niemcom. ORP "Kraków" przemianowany na "Smoleńsk" toczył bitwy w dorzeczu Dniepru aż do września 1941 roku, kiedy okręt został zatopiony nieopodal Czernichowa, na północ od Kijowa. Jego szczątki leżą tam do dziś.
Wykopy sondażowe w poszukiwaniu cennej dokumentacji rozpoczną się w lipcu. Jeśli bandera zostanie odnaleziona trafi do Muzeum Czynu Bojowego Kleeberczyków w Woli Gułowskiej. Według źródeł, flaga statku oprócz godła Polski, posiada również herb Krakowa.
