Przed II wojną światową w Polsce mieszkało ponad milion etnicznych Niemców. Dziś ich obecność niemal zniknęła z powszechnej pamięci. Czy niemieckość jest częścią polskiej historii i tożsamości? O zapomnianych sąsiadach, wspólnym dziedzictwie rozmawiają Marta Szostkiewicz i Ziemowit Szczerek.
Przed II wojną światową w Polsce mieszkało ponad milion etnicznych Niemców. Dziś po wielu z nich pozostały jedynie cmentarze, dawne domy i ślady zapisane w krajobrazie. Punktem wyjścia do rozmowy Marty Szostkiewicz i Ziemowita Szczerka jest książka „Nasi Niemcy” Macieja Falkowskiego, opowiadająca o niemieckich społecznościach żyjących nie na Śląsku czy Mazurach, ale w regionach uznawanych za etnicznie polskie – na Mazowszu, w Małopolsce, na Podkarpaciu czy w okolicach Łodzi.
Ziemowit Szczerek zwraca uwagę, że niemieckość od wieków była obecna w polskiej historii, kulturze i rozwoju cywilizacyjnym. Jego zdaniem trudno zrozumieć dzieje Polski bez dostrzeżenia wpływów płynących z niemieckiego kręgu kulturowego – od średniowiecznych lokacji miast i prawa magdeburskiego po architekturę i organizację życia społecznego. Jednocześnie przypomina o napięciach, które przez stulecia towarzyszyły relacjom polsko-niemieckim, a których kulminacją były doświadczenia II wojny światowej.
Rozmowa dotyczy także kwestii tożsamości i pamięci. Dlaczego potomków polskich emigrantów za granicą chętnie uznajemy za „naszych”, a o Niemcach, którzy przez pokolenia żyli w Polsce, pamiętamy znacznie mniej? Jak wojna, nacjonalizmy XIX i XX wieku oraz powojenna propaganda wpłynęły na postrzeganie wspólnej historii? Czy możliwe jest spokojniejsze spojrzenie na polsko-niemieckie dziedzictwo i odkrywanie go poprzez podróże śladami dawnych osadników, olendrów, ewangelickich cmentarzy i zapomnianych miejsc rozsianych po całej Polsce?
