Do połowy XX wieku uważano, że selekcja naturalna oznacza faworyzowanie najsilniejszych i najniebezpieczniejszych osobników pod względem biologicznym. Przyroda miała stanowić arenę krwawej rywalizacji zwierząt, które niemal instynktownie chcą się nawzajem pozabijać. Teoria dotycząca bezlitosnej walki stała się również modna w opisywaniu ludzkiej drogi do życiowego sukcesu. Z taką wersją nie zgodziłby się Karol Darwin. Gdy w 1872 pisał o stanach emocjonalnych zwierząt, zakładał, że ich życie wewnętrzne nie jest wyrazem agresji, złości i gniewu.
Posłuchaj rozmowy
Natura dostarczyła badaczom kilku flagowych scen pod względem brutalności i bezkompromisowej eliminacji. Po zobaczeniu jednej z nich Jane Goodall, wybitna prymatolożka nie mogła zasnąć, a jej koledzy łamali sobie głowę pytaniem o „motyw sprawcy”. Obrazy wracały i przerażały, tym bardziej że przecież chodziło o „jej szympansy”. Patologiczna jednostka, krwawy wyjątek, czy może, tamto zachowanie szympansicy Passion, które przypominamy w audycji „Koło naczelnych” zdarzało się także u innych gdy górę brały własne ”interesy”?
Sprawa wydaje się tym bardziej trudna dla ludzi, którzy empatyzują, że zwierzętami a przecież nie tylko naczelne mają w swoich „kryminalnych kartotekach” takie ślady. Niektóre zachowania ptaków dorównują im bezkompromisowym okrucieństwem. Widząc te wszystkie obrazy, nie potrafimy jednak pozbyć się ludzkiej perspektywy i automatycznie zaciągamy moralne i etyczne standardy. A może należałoby podejść do tej sytuacji jeszcze inaczej, i użyć teorii opisującej ewolucję społeczeństw.
W tym przypadku nie pozbędziemy się skojarzeń ze stylem walki o dominację polityczną Donalda Trumpa. Profesor Marcin Urbaniak przychodzi jednak z odsieczą i bardziej wyrafinowanym przypadkiem do analizy. Immanuel Kant zagości więc na moment w rozmowie o najsilniejszych, którzy przetrwali, chociaż nie chodziło o „obwód bicepsów”. Zapraszamy na 25-minutowy slalom w doborze najlepszych cech z perspektywy przetrwania.
Anna Piekarczyk i Prof. Marcin Urbaniak
