Wtorek, 17 lis 4 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Zamach majowy - "coś w rodzaju rewolucji"

Rankiem 12 maja 1926 roku ludzie podawali sobie z ust do ust informacje opublikowaną w „Przeglądzie wieczornym” o zamachu na Marszałka Piłsudskiego w Sulejówku. Żadnego zamachu na Marszałka nie było, za to Marszałek przygotował demonstrację w „wojskowej asystencji”, która przerodziła się w „bunt piłsudczyzny”. W drugiej odsłonie rozmowy o zamachu majowym (cz. 1 "Zamach majowy - Piłsudski wychodzi "z ukrycia") o przewrocie, jego przebiegu i konsekwencjach mówić będzie krakowski historyk prof. Andrzej Chwalba specjalizujący się w historii XIX i XX wieku, autor wielu publikacji na ten temat, m.in. „ 1919. Pierwszy rok wolności”, „Przegrane zwycięstwo. Wojna polsko-bolszewicka 1918–1920” czy domykająca ten tryptyk „Maj 1926. Zamach, którego miało nie być”. Program prowadzi Jolanta Drużyńska. Środa 27 maja, g. 21.05. YouTube Radia Kraków - g. 22:00.

Zamach majowy  -  "coś w rodzaju rewolucji"
Przewrót majowy 1926. Walka o Belweder./ NAC

„Piłsudski podkreślał: „Żem uczynił coś w rodzaju rewolucji beż żadnych rewolucyjnych konsekwencji”. Nie uległ oczekiwaniom, a wręcz żądaniom polityków lewicy, że powinien iść dalej i rozwiązać Sejm i Senat oraz rozpisać nowe wybory. Nie miał żadnego interesu, aby tak czynić, wręcz przeciwnie – miał interes, aby tego nie robić, gdyż spacyfikowany Sejm i Senat były mu posłuszne.

[…]

Polska polityka po 1918 roku została zdominowana przez elity. Udział szerszych warstw społecznych poza jesienią 1923 roku był skromny. Elity zajmowały się swoimi sprawami, a masy swoimi i tylko sporadycznie ich działania się przecinały. Rywalizacja osobista polityków wynikająca z ambicji i marzeń miała wpływ na kierunki polityki państwa i na problemy, które należało rozwiązać.

[…]

Na kilka lat przed majem 1926 roku najważniejszym aktorem polskiego życia politycznego był Józef Piłsudski. To on narzucał tematy debat politycznych i wojskowych. Na skutek tego jego spór z oponentami na temat ustrojowej wizji Rzeczpospolitej Polskiej zdominował polskie dzieje polityczne, a był to spór o znaczeniu fundamentalnym. Ci, którzy byli obojętni, znaleźli się na bocznym torze. Podczas wydarzeń majowych w te zawile i niejednoznaczne relacje wplątywali się lub zostali wplątani generałowie i oficerowie z obu walczących obozów.

[…]

Jak się okazało podczas dni majowych, odmienne interesy partyjne, różne wizje Polski, ambicje, nieraz prywata prowadziły do unicestwienia wieloletnich przyjaźni licznych polityków i wojskowych.[..] Rozpad środowiska legionowego, jego podział na różne frakcje i koterie mające własnych, a do tego ambitnych liderów, może nam przypomina rozpad obozu Solidarności w latach dziewięćdziesiątych XX wieku”

Andrzej Chwalba - „ Maj 1926. Zamach, którego miało nie być”- Kraków 2026 (fragment)

Marszałek Polski Józef Piłsudski (na pierwszym planie z lewej) w towarzystwie m.in. generała Gustawa Orlicz-Dreszera (na pierwszym planie z prawej) na moście Poniatowskiego, przed rozmową z prezydentem Stanisławem Wojciechowskim./ NAC

Część pierwsza rozmowy " Zamach majowy -  Piłsudski wychodzi "z ukrycia"  

Zamach majowy - Piłsudski wychodzi „z ukrycia”

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

Najnowsze

  • Kraków ogranicza inwestycje. Stanisław Mazur: To podważanie fundamentów przyszłego wzrostu

  • W Tatrach trwają poszukiwania turystki. TOPR apeluje o pomoc

  • „Czy to jeszcze jest chrześcijaństwo?”. O. Jacek Prusak o oburzeniu po mszy za sprawcę zamachu

  • Pomagali rannym podczas zamachu w Krakowie. Prezydent Słowacji odznaczył dwoje swoich rodaków

  • Budżet Krakowa 2027: władze miasta planują oszczędności, ale i tak zadłużenie wzrośnie do 10 miliardów

  • Czy można patrzeć bez uprzedzeń? Wystawa Kingi Nowak w Bunkrze Sztuki