Wtorek, 17 lis 4 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

„Zaczęło się od archiwaliów..."– o historii medycyny z prof. Zdzisławem Gajdą

Dlaczego medycyna miała takie przestoje w swoim rozwoju, dlaczego niektóre błogosławione w skutki rozwiązania nie weszły od razu w życie , dlaczego nie uratowano tysięcy istnień ludzkich chociaż to było możliwe ? Co podpowiada historia medycyny, czy poznając jej dzieje lekarze mogą sprawniej leczyć a pacjenci lepiej dbać o swoje zdrowie? O historii medycyny i jej znaczeniu mówił Zdzisław Gajda - profesor UJ, wieloletni kierownik Katedry Historii Medycyny Collegium Medicum i b. honorowy kustosz zbiorów Muzeum Wydziału Lekarskiego UJ, autor licznych prac z zakresu historii medycyny w tym także wydanej w 2021 r , nakładem wydawnictwa Fronda, książki pt. „Medycyna dla każdego”. Program prowadziła Jolanta Drużyńska

„Zaczęło się od archiwaliów..."– o historii medycyny z prof. Zdzisławem Gajdą
Luke Fildes, Lekarz, 1891(Joseph Tomanek, reproductio) domena publiczna

J.Drużyńska rozmawia z prof. Z.Gajdą

"Poza wieloma pożytkami, jakie z sobą niesie uprawianie historii medycy, istnieje jeszcze jeden, mniej znany i mniej doceniany aspekt ściśle praktyczny. Historia medycy rodzi się jako przedmiot badawczy na przełomie wieków XVIII i XIX. Dlaczego właśnie wtedy? Rozwój nauk przyrodniczych w XVIII wieku miał ogromny wpływ na medycynę, która z tych osiągnięć zaczęła korzystać . Az trudno uwierzyć , że istniała ciągłość nauczania medycyny w jej niezmienionym kształcie od starożytności, przez cale stulecia czy nawet tysiąclecia, aż do połowy XVIII wieku. Nauka Hipokratesa, Galena, Awicenny była dla lekarzy doby baroku równie ważna, jak dla lekarzy starogreckich czy starorzymskich.
Dopiero rewolucja w nauce , jaka nastąpiła w czasach nowożytnych, pociągnęła za sobą rewolucję w sposobie lekarskiego myślenia, co doprowadziło do odrzucenia starych metod leczniczych […] I to odrzucenie wszystkiego jednocześnie było błędem, który bardzo późno spotkał się z krytyką […]

...słabe zainteresowanie współczesnej medycy metodami leczniczymi z przeszłości idzie w parze z zaprzepaszczeniem doświadczenia stuleci. Nieśmiałe próby zwolenników medycyny naturalnej i prostych sposobów leczenia podpartych zaledwie doświadczeniem „babuni” wywołują uśmiech na twarzach naukowców, zamiast stać się bodźcem do wytrwałych badań. Przeszkodą jest również przemysł farmaceutyczny, produkujący coraz to nowe specyfiki zupełnie niezainteresowany dawnymi, prostymi a przede wszystkim tanimi sposobami leczenia.

Empiria zawsze wyprzedzała naukowe uzasadnienie i nie ma powodu temu zaprzeczać, skro każdy z nas doświadczył błogosławionego skutku jakiejś metody leczniczej, której nie znajdzie w podręczniku medycyny. Mało kto się do tego publicznie przyznaje. Raz zrobił to wybitny autorytet w świecie lekarskim prof. Jan Miodoński , na posiedzeniu Towarzystwa Lekarskiego. Powiedział wtedy , że większa skuteczność w przypadkach zastrzału ma słonina, niż wszystkie inne stosowane przez chirurgów środki; tego doświadczył sam, będąc w obozie, przymuszony brakiem innych możliwości. Ale cala reszta lekarzy praktyków nie ujawnia stosowanych przez siebie pokątnie niekonwencjonalnych sposobów leczenia, które przeciecz powinny stać się przedmiotem badań naukowych. Że medycyna może skutecznie działać bez naukowego uzasadnienia , można wykazać na wielu przykładach […]

Gdy Włosi w latach dwudziestych, osuszając błota pontyjskie, zwalczyli malarię, stanowiącą od starożytności zagrożenie dla mieszkańców Rzymu, działali już świadomie, znają mechanizm przenoszenia pierwotniaków przez komara widliszka. Ale ten sam efekt uzyskał nieświadomy rzeczy Empedokles z Agrigentu ( 490 – 430 r przed Chr.) osuszając na Sycylii pobliskie bagna dwa tysiące lat wcześniej.

Gdy Ludwik Pasteur wprowadził w połowie XIX wieku szczepienie ochronne przeciwko wściekliźnie, nauka nie miała jeszcze pojęcia o immunologii i wirusologii. Gdyby czekał na naukowe uzasadnienie swoich poczynań, wiele istnień ludzkich straciłoby życie.

Widać na tych przykładach, że skuteczność działania w medycynie nie zależy od racjonalnego sposobu jej wytłumaczenia przez naukę. To nie wstyd, że nie wiemy wszystkiego”


(Z.Gajda - „Historia medycyny dla każdego”, 2021 )

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

Najnowsze

  • Kraków ogranicza inwestycje. Stanisław Mazur: To podważanie fundamentów przyszłego wzrostu

  • W Tatrach trwają poszukiwania turystki. TOPR apeluje o pomoc

  • „Czy to jeszcze jest chrześcijaństwo?”. O. Jacek Prusak o oburzeniu po mszy za sprawcę zamachu

  • Pomagali rannym podczas zamachu w Krakowie. Prezydent Słowacji odznaczył dwoje swoich rodaków

  • Budżet Krakowa 2027: władze miasta planują oszczędności, ale i tak zadłużenie wzrośnie do 10 miliardów

  • Czy można patrzeć bez uprzedzeń? Wystawa Kingi Nowak w Bunkrze Sztuki