"Karol Wojtyła – początkujący święty" taką podobno wizytówkę umieścili znajomi na drzwiach jego pokoju w Bursie akademickiej Uniwersytetu Jagiellońskiego słynnej Pigoniówce przy ul.Garbarskiej. O krakowskich czasach przyszłego papieża, studenta polonistyki, artysty podziemnego teatru , duchownego, z czasem coraz bardziej oddziałującego na Kościół polski, osoby funkcjonującej w specyficznych realiach dwóch systemów totalitarnych w historycznej odsłonie Koła kultury mówił krakowski historyk i etnolog dr Bartłomiej Gapiński, autor książki pt. „Karol Wojtyła na tle kultury epoki. Lata krakowskie 1938 -1978" wydanej w serii Bibliotheca Iagellonica. Fontes et studia .Program prowadziła Jolanta Drużyńska .
J. Drużyńska rozmawia z B. Gapińskim
Bartłomiej Gapiński "Karol Wojtyła na tle kultury epoki .Lata krakowskie 1938 -1978"
Książka prezentuje życie Karola Wojtyły w tak zwanym okresie krakowskim, czyli w latach 1938-1978. Wybór źródeł jest różnorodny, od materiałów zarejestrowanych na przestrzeni lat w formie wywiadów poprzez archiwalia i spuściznę aż po – stanowiące główny przedmiot analizy – teksty drukowane (w przypadku sylwetki przyszłego papieża ogromna liczba źródeł została ogłoszona drukiem).
Autor rozpoczyna przedstawienie postaci Wojtyły od nakreślenia rysów jego osobowości, a następnie przechodzi do głównych ról życiowych: artysty, filozofa, uczonego, charyzmatycznego lidera duszpasterstwa akademickiego, kapłana. Analizuje kontekst ówczesnej kultury religijnej i umiejscowienie Wojtyły na tle kultury epoki. Bada jego indywidualne zachowania, zestawiając je z kontekstami kulturowymi schyłku II Rzeczypospolitej, okupacji hitlerowskiej, komunizmu. Dochodzi do nieoczywistych wniosków, pokazując różnorodne konsekwencje oddziaływania Wojtyły na otoczenie i vice versa.
Książka jest publikacją historyczną o charakterze interdyscyplinarnym. Autor umiejscawia swój wywód w paradygmacie antropologii historycznej – nawiązuje do etnologii, socjologii, literaturoznawstwa, filozofii, teologii czy historii Kościoła. Kraków jest czasoprzestrzennym wyznacznikiem, ale też pretekstem dla zestawienia biografii Wojtyły z jego lokalnym – polskim – odbiorem. Autor pokazuje także szersze tło historii Kościoła, doszukując się inspiracji postawy krakowskiego duchownego uformowanej w odniesieniu do katolickiej nauki społecznej i udziału w Soborze Watykańskim II
(opis wydawcy)
Bartłomiej Gapiński - wstęp - fragment
"Zamierzam wczuć się w sytuację historyczną ludzi znających krakowskiego duchownego i dzielących się wspomnieniami na jego temat, jak również wgłębić się w inne źródła epoki, by owe relacje z nim skonfrontować. Nowatorstwo książki polega nie tyle na odwołaniu się do dotychczas niewzmiankowanych źródeł, ile na szeregu ich interpretacji ( i to interpretacji niekonwencjonalnych), stawianiu problemu badawczego z punktu widzenia antropologii historycznej. Padnie tutaj wiele odniesień do spostrzeżeń etnologów, socjologów, filozofów, teologów, literaturoznawców, co jest też rzadkie w refleksji historycznej. Wojtyła zostanie, na ile to możliwe, ukazany jako człowiek, człowiek z krwi i kości. Skonfrontuję się niewątpliwie z mitem Karola Wojtyły - Jana Pawła II- świętego czy, jak to ujmują chociażby media katolickie, "największego z rodu Słowian". Nie zamierzam uprawiać tutaj hagiografii, książka nie jest pisana przez historyka Kościoła. Chcę przyjrzeć się roli Wojtyły jako duchownego w szczególności, jako człowieka, który oddziaływał na kulturę epoki, który był animatorem kultury. "
