Wtorek, 17 lis 4 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Z dziejów krakowskich Żydów cz. 4 - Międzywojnie

Międzywojnie trwało zaledwie dwadzieścia lat, ale był to okres niezwykle istotny, zarówno w dziejach Polski, jak i krakowskich Żydów. O tym ważnym czasie dla rozwoju życia ekonomicznego, społecznego, kulturalnego i duchowego społeczności żydowskiej w kolejnej radiowej odsłonie historii krakowskich Żydów mówił prof. Czesław Brzoza, krakowski historyk, przez wiele lat związany z Instytutem Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, autor wielu publikacji dotyczących najnowszej historii, a także m.in. rozdziału „Dwudziestolecie międzywojenne” w monografii pt. „Nie tylko Kroke. Historia krakowskich Żydów”. Program prowadziła Jolanta Drużyńska.

 Z dziejów krakowskich Żydów  cz. 4   - Międzywojnie
1. Uroczystość objęcia urzędu rabina krakowskiego przez Josefa Kornitzera w 1925. Obok prezydent gminy żydowskiej dr Rafał Landau /Fot. wikipedia 2. Z cyklu Krakowscy Żydzi lata 20. XX wieku / Fot.NAC 3. Uczestnicy uroczystości podczas modlitwy przy macewach na Cmentarzu Remuh w Krakowie . Lata 30.XX w / Fot. NAC 4. Józef Sare wiceprezydent Krakowa. Nowości Ilustrowane ( 1904-1925)

J. Drużyńska rozmawia z prof. Cz. Brzozą

"Międzywojnie trwało krótko. Dwadzieścia lat to niewiele, zwłaszcza w życiu społeczeństwa. Był to jednak równocześnie okres niezwykle ważny zarówno w dziejach Polski, jak i Żydów krakowskich. Właśnie w tym czasie zdołali oni zbudować imponujące zaplecze materialne dla swoich instytucji stworzyli sieć organizacji gospodarczych, kulturalnych oświatowych i charytatywnych co częściowo wynikało z faktu ze przy braku własnej państwowości musieli sami rozwiązywać problemy którymi w innej sytuacji zajmowały się organy administracyjne [ … ] Dla powstających i rozbudowujących się własnych organizacji i instytucji zdołano w tym czasie wybudować kilka imponujących siedzib[...]Jedną z najbardziej charakterystycznych i widocznych cech działalności Żydow krakowskich była ich troska o wykształcenie młodego pokolenia i właśnie na tym polu odnosili oni wyjątkowe sukcesy.[...]Międzywojnie było okresem, w którym od zera zbudowano nowoczesne żydowskie szkolnictwo zawodowe[…] Był to także okres bardzo ważny dla kultury i instytucji kulturalnych m.in. Dla teatru żydowskiego[…] Dwudziestolecie zaznaczyło się wyraźnie w dziejach prasy i wydawnictw żydowskich. W latach 1918 – 1939 pojawiło się na rynku prasowym około osiemdziesięciu tytułów odbijanych w języku polskim, jidisz i hebrajskim – dzienników , tygodników i miesięczników. Wyjątkowa była trwałość „Nowego Dziennika”, pierwszej na świecie gazety żydowskiej wydawanej przez Żydów i dla Żydów w języku kraju zamieszkania[…] Osiągnięcia artystów żydowskich przybliżały szerzej publiczności wystawy malarstwa , rzeźby, metaloplastyki , majoliki czy sztuki użytkowej, organizowane systematycznie w żydowskim Domu Akademickim przy ulicy Przemyskiej 3. wybudowanym z inicjatywy Stowarzyszenia B’nai B’rith „Solidarność” i funduszy pochodzących ze składek społeczności żydowskiej[…] Istotną rolę w życiu społeczności żydowskiej zaczął w tym okresie odgrywać sport, którego rozwój wspierali wszystkie – poza ortodoksami – ugrupowania polityczne[…] Makabi ( Klub Sportowy) urósł do rangi najliczniejszego klubu sportowego w Polsce z kilkunastoma sekcjami, tak że mógł zaspokoić potrzeby osób zainteresowanych dosłownie każdą dziedziną […]

Międzywojnie było okresem wielu istotnych przeobrażeń, ale wydaje się, że nie wpłynęło w znaczący sposobi na kształt stosunków polsko-żydowskich.
Obie społeczności podtrzymywały wzajemny dystans, jeżeli nawet dochodziło do zbliżenia, to głównie na polu ekonomicznym[…] Stosunki towarzyskie otrzymywały ze sobą w zasadzie tylko elity intelektualne, choć także i w tej grupie nie było to zbyt częste. Dla znacznej, najuboższej części społeczności żydowskiej cały świat zamykał się w obrębie Kazimierza i Stradomia. Duża część ich mieszkańców nie znała języka polskiego lub z trudem się nim posługiwała a jakiekolwiek kontakty poza handlowymi, były wykluczone, także ze względów religijnych. Miało to swoje daleko idące konsekwencje w latach wojny

Strona polska też specjalnie nie dążyła do zbliżenia, a nawet do zrozumienia problemów żydowskich współobywateli. W okresie międzywojennym narastała natomiast niechęć, czasami wręcz wrogość wobec wyznawców religii mojżeszowej. Ujawniało się to szczególnie ostro w latach 30.[..]

Można chyba założyć , że Polacy i Żydzi, choć często mieszkali w tych samych dzielnicach, przy tych samych ulicach, a nawet w tych samych domach, to jednak nie żyli razem, tylko obok siebie”.

Czesław Brzoza „Dwudziestolecie międzywojenne " (Próba bilansu -   fragment)   w : „ Nie tylko Kroke . Historia Żydów Krakowskich „ )

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

Najnowsze

  • Kraków ogranicza inwestycje. Stanisław Mazur: To podważanie fundamentów przyszłego wzrostu

  • W Tatrach trwają poszukiwania turystki. TOPR apeluje o pomoc

  • „Czy to jeszcze jest chrześcijaństwo?”. O. Jacek Prusak o oburzeniu po mszy za sprawcę zamachu

  • Pomagali rannym podczas zamachu w Krakowie. Prezydent Słowacji odznaczył dwoje swoich rodaków

  • Budżet Krakowa 2027: władze miasta planują oszczędności, ale i tak zadłużenie wzrośnie do 10 miliardów

  • Czy można patrzeć bez uprzedzeń? Wystawa Kingi Nowak w Bunkrze Sztuki