Wtorek, 17 lis 4 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Jednym ze świadectw niepodległościowej aktywności Polaków w drugiej połowie XX wieku, za czasów PRL-u był tzw. "drugi obieg" (publikacje, nagrania, filmy, widowiska), które ukazywały się poza systemem cenzury prewencyjnej. Wysiłki twórców prasy niezależnej redaktorów, drukarzy i osób wspomagających dostarczały kolejnej "porcji wolności" w trudnej rzeczywistości PRL-u . O sile i znaczeniu pism "drugiego obiegu" Jolanta Drużyńska rozmawiała z autorami opracowania pierwszej pełnej bibliografii regionalnych czasopism wydawanych bez cenzury w Krakowie i Małopolsce w latach 1976 - 1990 pt. " Od Indeksu do Hutnika " : Adamem Rolińskim członkiem zarządu Fundacji Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego i  kustoszem Biblioteki Jagiellońskiej, dr. hab. Andrzejem Dróżdżem specjalistą od historii i teorii książki, pracownikiem Fundacji CDCN oraz Wojciechem Marchewczykiem inżynierem , dziennikarzem, związkowcem, działaczem opozycji demokratycznej w okresie PRL-u.

Posłuchaj wypowiedzi

"Zjawisko drugiego obiegu wydawniczego, czyli wydwania wszelkich druków bez wiedzy i zgody struktur komunistycznego państwa, było obok organizowanych demonstracji bez wątpenia jednym z najbardziej widocznych świadectw oporu społeczeństwa polskiego wobec narzuconej po 1945 roku władzy, a po 1976 r. rozwijajacej się opozycji demokratycznej.
System cenzury prewencyjnej, zorganizowanej według wzroców sowieckich, skadał się z Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk w Warszawie oraz jego oddziałów wojewódzkich. Sieć cenzury obejmowała całość spraw związanych z rynkiem wydawniczym, bazą poligraficzną oraz dystrybucją publikacji, zapewniając komunistycznemu państwu pełny monopol w tych dziedzinach. Wszelkie próby jego naruszenia były bezwzgkędnie  zwalczane.
Mimo istniejących ograniczeń i zakazów przez cały okres funkcjonowania PRL-u publikacjom oficjalnym towarzyszyły druki wydawane niezależnie od obowiązujących przepisów prawnych [...]
Pierwsze czasopisma miały charakter biuletynów i komunikatów. Choć najczęściej rozpowszechniano je w postaci kopiowanych maszynopisów, przełamywały istniejący monopol informacyjny, systematycznie rozszerzając zakres wolności wypowiedzi."


( A.Roliński  A.Dróżdż, W.Marchewczyk:  ze wstępu do "Od Indeksu do Hutnika" )  


"Od Indeksu do Hutnika. Bibliografia druków ciągłych drugiego obiegu wydawniczego w Krakowie i Malopolsce 1976 - 1990 " wydana przez Fundację Centrum Dokumentacji Czynu Niepodleglościowego jest jedną z pierwszych pełnych bibliografii regionalnych, dotyczących czasopism drugiego obiegu - podkreśla prof.Tomasz Gąsowski, prezes Fundacji CDCN -  Po raz pierwszy podjęto w niej próbę ujawnienia nazwisk twórców krakowskiej i małopolskiej prasy niezależnej: redaktorów, drukarzy i osób wspomagających..."

oprac.JD

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

Najnowsze

  • Kraków ogranicza inwestycje. Stanisław Mazur: To podważanie fundamentów przyszłego wzrostu

  • W Tatrach trwają poszukiwania turystki. TOPR apeluje o pomoc

  • „Czy to jeszcze jest chrześcijaństwo?”. O. Jacek Prusak o oburzeniu po mszy za sprawcę zamachu

  • Pomagali rannym podczas zamachu w Krakowie. Prezydent Słowacji odznaczył dwoje swoich rodaków

  • Budżet Krakowa 2027: władze miasta planują oszczędności, ale i tak zadłużenie wzrośnie do 10 miliardów

  • Czy można patrzeć bez uprzedzeń? Wystawa Kingi Nowak w Bunkrze Sztuki