Prawda o zbrodniach dokonywanych przez komunistyczny aparat represji nigdy nie miała ujrzeć świata dziennego, a groby zamordowanych czy poległych w walkach żołnierzy podziemia niepodległościowego i opozycyjnych działaczy miały zostać utajnione. O poszukiwaniach miejsc ukrycia szczątków ofiar zbrodni komunistycznych i ich upamiętnianiu w programie RK i IPN "Posłuchaj historii" mówili : Maria Konieczna z Oddziałowego Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN oraz dr Dawid Golik kierujący Wieloosobowym Stanowiskiem do spraw Poszukiwań i Identyfikacji IPN w Krakowie. Program prowadziła Jolanta Drużyńska.
Posłuchaj wypowiedzi
"Przez blisko pół wieku trwania systemu komunistycznego w Polsce zarówno władze, jak i podległe im struktury aparatu przemocy czyniły wszystko, aby prawda o masowych zbrodniach dokonywanych przez komunistów, szczególnie w latach 1944–1956, nigdy nie stała się elementem powszechnej świadomości historycznej Polaków - przypomina prof. Krzysztof Szwagrzyk wiceprezes IPN, inicjator poszukiwań miejsc pochówku ofiar terroru komunistycznego. Dzieki wsparciu antropologów, archeologów, genetyków, historyków, medyków sądowych, wolontariuszy z kraju i zagranicy IPN rozpoczął poszukiwania utajnionych przez dziesięciolecia miejsc pochówku, przywracania tożsamości odnajdywanym szczątkom i chowania ich z honorami, na które ci ludzie swą postawą i ofiarą życia zasłużyli".
Prof. Krzysztof Szwagrzyk podczas prac ekshumacyjnych na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie
Fot.J.Drużyńska
13 czerwca na cmentarzu parafialnym w Spytkowicach pochowany zostanie partyzant zgrupowania "Ognia" - kpr. Adam Domalik "Kowboj". To jeden z siedmiu jak dotąd odnalezionych w Małopolsce i zidentyfikowanych żołnierzy podziemia niepodległościowego, którzy zostali zamordowani przez komunistów i nie mieli dotąd swojego grobu.
Kolejne pochówki partyzantów zaplanowane zostały na sierpień i październik 2019 r. Jednocześnie na identyfikacje czeka wciąż kilkunastu partyzantów antykomunistycznego podziemia, których szczątki odnaleziono w latach 2017-2018 na krakowskim cmentarzu Rakowickim. Niebawem w Małopolsce ruszą też kolejne prace mające na celu odnalezienie miejsc ukrycia szczątków ofiar zbrodni komunistycznych oraz niemieckich. Poza cmentarzem Rakowickim historycy i archeolodzy planują wrócić do podkrakowskich Przegorzał oraz Brzeska
Oprócz pochówków odnalezionych i zidentyfikowanych żołnierzy podziemia niepodległościowego Instytut Pamięci Narodowej od sierpnia 2016 r. prowadzi również działalność związaną z upamiętnianiem historycznych wydarzeń, miejsc i postaci w dziejach walk i męczeństwa narodu polskiego w kraju i zagranicą. Działania te obejmują sprawowanie opieki nad grobami oraz miejscami walk i męczeństwa a także trwałe upamiętnianie faktów, wydarzeń i postaci związanych z tymi miejscami. W konsekwencji przekłada się to na finansowanie przez Instytutu remontów grobów i pomników oraz powstawania nowych upamiętnień w postaci tablic lub pomników.
Popiersie mjr. Zygmunta Szendzielarza "Łupaszki" w Osielcu koło Jordanowa, 2019. Fot .IPN
Instytut realizuje również zapisy ustawy o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski.Takimi grobami są groby osób, które walczyły o odzyskanie niepodległości Polski lub w obronie niepodległości i granic suwerennej Rzeczypospolitej Polskiej, biorąc udział w wojnach, działaniach zbrojnych i niepodległościowych oraz powstaniach narodowych w okresie od 1768 r. do 1963 r. W zakres prac wchodzi prowadzenie ewidencji takich grobów a następnie możliwość finansowego wsparcia ich utrzymania oraz remontów
MK, DG (IPN) /JD
