Wtorek, 17 lis 4 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Partia rządzi – Huta im. Lenina pod nadzorem

„Autorzy anonimów do władz centralnych wyrażają się w sposób wulgarny o przywódcach partyjnych i państwowych PRL, szkalują ustrój socjalistyczny stają w obronie katolickiego kleru”- donosiła w latach 60. nowohucka SB. Jednym z autorów anonimów był pracownik fizyczny kombinatu, członek PZPR. Jak „partia rządziła” w „fortecy socjalizmu” - Hucie im. Lenina o tym w programie "Posłuchaj historii" RK i IPN mówił krakowski historyk dr Paweł Mazur m.in. autor książki ”Polska Zjednoczona Partia Robotnicza w kombinacie Metalurgicznym Huta im. Lenina (1956 -1970)”. Program prowadziła Jolanta Drużyńska

Partia rządzi – Huta im. Lenina pod nadzorem
Władysław Gomułka i Józef Cyrankiewicz w kombinacie 18 grudnia 1958 r.; fot. Otto Link/AIPN Kraków

Posłuchaj wypowiedzi

Nie ulega wątpliwości, iż powojenna historia Polski nierozerwalnie związana była z działalnością Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej oraz jej poprzedniczki – PPR. Nieprzypadkowo we współczesnej dyskusji obecny jest pogląd mówiący, że bez poznania historii PZPR nie jest możliwe zrozumienie dziejów naszego kraju w latach 1949-1989. Partia stanowiła bowiem najważniejszą organizację Polski komunistycznej. Natomiast aparat partyjny stanowił podstawę systemu politycznego, a najwyższe organy PZPR były faktycznym centrum decyzyjnym, które łączyło w sobie kompetencje władzy zarówno wykonawczej, ustawodawczej jak i sądowniczej. I właśnie dlatego kwintesencją PRL-owskiego systemu było swoiste równanie: partia=państwo.
Obowiązujący w PRL polityczny dogmat o dominującej roli partii komunistycznej w państwie sprawiał, że nadzorowi i kontroli czynników partyjnych podlegały państwowe organy centralne oraz ich terenowe odpowiedniki. Nie ulega wątpliwości, iż było to o tyle łatwiejsze, że komitety partyjne oraz mniejsze komórki PZPR były obecne w każdym województwie, mieście oraz gminie. Funkcjonowały również w dużych i średnich zakładach pracy. Z kolei organy wykonawcze partyjnych komitetów, a więc ich egzekutywy, będąc hierarchicznymi strukturami, pełniły rolę analogiczną do władz centralnych PZPR. Elementem składowym takiej partyjnej, lokalnej struktury był właśnie Komitet Fabryczny PZPR Huty im. Lenina.
Kombinat hutniczy oraz wybudowana w jego najbliższym sąsiedztwie Nowa Huta, były bardzo ważnymi projektami powojennej Polski. Obie te inwestycje stanowiły budowy pierwszoplanowe, których zadaniem była dosłowna i symboliczna przemiana państwa. Z jednej strony założeniem była industrializacja kraju, ale i „nowy, socjalistyczny człowiek”. Budowy te, choć prowadzone rękami tysięcy polskich robotników oraz kadry inżynierskiej, wykształconej jeszcze w czasach II Rzeczpospolitej, w zakresie organizacyjnym, politycznym oraz ideologicznym podlegały kontroli i stałemu nadzorowi ze strony rządzącej monopartii.

fot.AIPN Kraków

Tak więc nadrzędna rola PZPR, wynikająca ze specyfiki ówczesnego systemu politycznego sprawiała, że w każdym zakładzie przemysłowym funkcjonowały komórki partyjne. W założeniu miały być one swoistym „politycznym kierownikiem” przedsiębiorstwa, stojącym na straży interesów partii, a tym samym, gwarantującym poprawne funkcjonowanie ówczesnego systemu społeczno-politycznego. Prawidłowość niniejsza nie mogła oczywiście ominąć Komitetu Fabrycznego PZPR HiL, który funkcjonując na dwóch płaszczyznach: tzn. gospodarczej i polityczno-ideologicznej (z niezwykle ważnym tłem społecznym) w zamierzeniu miał realizować ogólne założenia, formułowane przez partyjne kierownictwo.

Usunąć z uczelni warchołów – zebranie w Hali Garaży; fot. Stanisław Gawliński/ AIPN Kraków

sunąć z uczelni warchołów – zebranie w Hali Garaży; fot. Stanisław Gawliński.

I w takich właśnie realiach, a więc w przedsiębiorstwie mającym kluczowe znaczenie dla gospodarki państwa, działała organizacja partyjna nowohuckiego kombinatu, która, co warto zaznaczyć, skupiała kilka tysięcy członków i kandydatów.

P.Mazur/jd

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

Najnowsze

  • Kraków ogranicza inwestycje. Stanisław Mazur: To podważanie fundamentów przyszłego wzrostu

  • W Tatrach trwają poszukiwania turystki. TOPR apeluje o pomoc

  • „Czy to jeszcze jest chrześcijaństwo?”. O. Jacek Prusak o oburzeniu po mszy za sprawcę zamachu

  • Pomagali rannym podczas zamachu w Krakowie. Prezydent Słowacji odznaczył dwoje swoich rodaków

  • Budżet Krakowa 2027: władze miasta planują oszczędności, ale i tak zadłużenie wzrośnie do 10 miliardów

  • Czy można patrzeć bez uprzedzeń? Wystawa Kingi Nowak w Bunkrze Sztuki