Wtorek, 17 lis 4 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

„Osobnicy w mundurach armii sowieckiej” w Krakowie

Nowa powojenna rzeczywistość pełna była gwałtów, rabunków i zabójstw. Przechodząca przez ziemie polskie w „zwycięskim marszu na Berlin” Armia Czerwona była potężnym żywiołem niszczącym wszystko na swojej drodze. Na co skarżyli się krakowianie i jak reagowały na zachowanie czerwonoarmistów lokalne władze? O tym mówiła w programie RK i IPN „Posłuchaj historii” dr Elżbieta Pietrzyk–Dąbrowska, historyk i politolog z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Krakowie, sekretarz redakcji rocznika „Aparat represji w Polsce Ludowej 1944 – 1989”, autorka m. in. publikowanego w majowym numerze Biuletynu IPN tekstu o interwencjach w sprawie zaginionych w 1945 roku pt. „Urząd Wojewódzki Krakowski uprzejmie prosi…”. Program prowadziła Jolanta Drużyńska.

„Osobnicy w mundurach armii sowieckiej” w Krakowie
Żołnierze Armii Czerwonej pod Wawelem w 1945 roku / domena publiczna

J.Drużyńska rozmawia z E. Pietrzyk-Dąbrowską

Armia Czerwona, która w latach 1944-1945 przeszła przez ziemie polskie w „zwycięskim marszu na Berlin” przypominała potężny żywioł, niszczący wszystko na swojej drodze. Po krótkotrwałej euforii Polaków z wycofania się z kraju wojsk niemieckich ludziom przyszło się zmierzyć z okrutną rzeczywistością czerwonego reżimu.

Dramat sowieckiej okupacji dotknął całe społeczeństwo i trwał aż do chwili opuszczenie Polski przez czerwonoarmistów. Nowa rzeczywistość pełna była gwałtów, rabunków i zabójstw Mimo zakończenia wojny ludzie nadal drżeli o los swoich bliskich.

Po ucieczce Niemców z Krakowa, mieszkańcy miasta zaczęli doświadczać brutalnego zachowania sowieckich żołnierzy. Ataki na ulicy, kradzieże, rujnowanie zajmowanych mieszkań krakowian i budynków użyteczności publicznej, zadłużanie budżetów mieszkańców oraz miasta poprzez niepłacenie rachunków za zużycie wody i prądu stały się powszechnym problemem, z którym nie mogły sobie poradzić polskie władze. W mieście obawiano się wychodzić z domów wieczorem i w nocy. Gwałty na kobietach, również nieletnich i starszych zdarzały się często. W mieście szukano zaginionych a w zaułkach miasta lub w nurtach Wisły odnajdywano zwłoki osób zamordowanych przez Sowietów.

Apogeum różnych przestępstw sowieckich bojców nastąpiło wiosną i latem 1945 r., kiedy Armia Czerwona wycofywała się przez Polskę do ZSRS. Zwłaszcza wiosną 1945 r. doszło do licznych ataków przemocy. W całym województwie zaczęli ginąć ludzie, których tygodniami szukały zdesperowane rodziny, najpierw wśród sąsiadów i znajomych, w szpitalach, potem w aresztach Milicji Obywatelskiej i więzieniach Urzędu Bezpieczeństwa. Wobec braku odpowiedzi tych instytucji, mieszkańcy całego regionu zaczęli zwracać się poprzez Wydział Społeczno-Polityczny Urzędu Wojewódzkiego Krakowskiego (UWK) do wojewody krakowskiego z prośbą o interwencję „u Sowietów” i UB, i pomoc w uwolnieniu lub choćby ustaleniu miejsca przebywania ich bliskich.

Sprawców wielu przestępstw nigdy nie ujęto bądź nie zidentyfikowano. Nawet jeśli istniały dowody, by sądzić, że byli nimi czerwonoarmiści, komunistyczne władze celowo tuszowały obraz zdarzeń. Utajniano raporty milicji i bezpieki. Posługiwano się określeniami „osobnicy w mundurach armii sowieckiej”, a wpływające do urzędu doniesienia o gwałtach i rabunkach miały być „ często znacznie przesadzone”.

Elżbieta Pietrzyk-Dąbrowska - ”Urząd Wojewódzki Krakowski uprzejmie prosi… Interwencje w sprawie zaginionych w 1945 roku”



Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

Najnowsze

  • Kraków ogranicza inwestycje. Stanisław Mazur: To podważanie fundamentów przyszłego wzrostu

  • W Tatrach trwają poszukiwania turystki. TOPR apeluje o pomoc

  • „Czy to jeszcze jest chrześcijaństwo?”. O. Jacek Prusak o oburzeniu po mszy za sprawcę zamachu

  • Pomagali rannym podczas zamachu w Krakowie. Prezydent Słowacji odznaczył dwoje swoich rodaków

  • Budżet Krakowa 2027: władze miasta planują oszczędności, ale i tak zadłużenie wzrośnie do 10 miliardów

  • Czy można patrzeć bez uprzedzeń? Wystawa Kingi Nowak w Bunkrze Sztuki