Wtorek, 17 lis 4 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Nie mogli bić się tak, „jak ambicje narodu oczekiwały …” - wrzesień '39

1 września Polska została napadnięta przez Niemców, m. in. od południa. W ataku tym uczestniczyło również kilkanaście tysięcy żołnierzy słowackich. Wrześniowe boje uwidoczniły wady polskiej armii, ale równie szybka klęska mocarstwowej Francji pozwoliła zrewidować szybko rzucane oceny. Jaką rolę w planie obrony odegrała południowa Polska ? Czy można było ją obronić ? O tym w programie "Historia kołem się toczy" w cyklu RK i IPN "Posłuchaj historii" mówili dr Dawid Golik z Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierujący także pionem Poszukiwań i Identyfikacji IPN w Krakowie oraz dr Michał Wenklar zastępca dyrektora IPN Kraków, wykładowca Uniwersytetu Ignatianum, członek redakcji „Zeszytów Historycznych WiN-u", autorzy książek i artykułów dotyczących dwudziestowiecznej historii, a także redaktorzy najnowszej publikacji krakowskiego IPN „Wrzesień 1939 w południowej Polsce". Program prowadziła Jolanta Drużyńska.

Nie mogli bić się tak, „jak ambicje narodu oczekiwały …” - wrzesień '39
Uroczysta dekoracja żołnierzy słowackich pochodzenia niemieckiego po zakończeniu walk w Polsce („Nový svet”, 7 października 1939 r.)

J. Drużyńska rozmawia z  D.Golikiem i M.Wenklarem

Polska późno zaczęła się szykować do obrony przed Niemcami. Wcześniej powstał plan „Wschód”, na wypadek ataku ze strony Sowietów. Tymczasem agresywna polityka Hitlera zmusiła do przygotowania się do obrony od zachodu. Szykowany przez ppłk. Stefana Mossora pod nadzorem gen. Tadeusza Kutrzeby plan nie otrzymał ostatecznej formy, zawierał jednak założenia polskiej obrony. Żeby uniknąć oderwania od Polski fragmentów terytorium (np. Pomorza czy Śląska), na co być może przystałyby państwa zachodnie (jak przystały na oderwanie Sudetów od Czechosłowacji), nasze państwo miało bronić całej granicy. Wojsko Polskie podzielone na poszczególne armie miało utworzyć linię obrony wzdłuż niezwykle długiej linii granicznej z Niemcami, z fortyfikacjami i umocnieniami w kluczowych punktach. Bitwa graniczna, a później zorganizowany odwrót na drugą linię obrony wzdłuż wielkich rzek (Narew-Wisła-Dunajec) miał dać czas sojusznikom do ataku na Niemcy.

Szczególna rola w tym planie przypadała południowej Polsce. Armia „Kraków” gen. Antoniego Szyllinga miała obronić południowo-zachodnią część Polski, w tym Górny Śląsk. Tam znajdował się zwornik, czy też zawias na którym opierać się miała obrona reszty kraju. Niestety, na kilka miesięcy przed wybuchem wojny otworzyła się nowa linia potencjalnego ataku. Po wkroczeniu przez Niemców do Czechosłowacji i utworzeniu Protektoratu Czech i Moraw w marcu 1939 r. powstało również Państwo Słowackie rządzone przez ks. Jozefa Tiso. Formalnie niezawisłe, w istocie było podporządkowane III Rzeszy. Odtąd wojska niemieckie mogły uderzyć nie tylko z północy i zachodu, ale również od południa. Żeby zabezpieczyć tę linię obrony powstała naprędce Armia „Karpaty” gen. Kazimierza Fabrycego. Przesunięto do niej z Armii „Kraków” 1. pułk strzelców podhalańskich, a braki były uzupełniane przez jednostki Korpusu Ochrony Pogranicza przenoszone z granicy wschodniej oraz bataliony Obrony Narodowej, o niższej wartości taktycznej.

1 września Polska została napadnięta przez Niemców, m.in. od południa. W ataku tym uczestniczyło również kilkanaście tysięcy żołnierzy słowackich. Pierwsze starcia bitwy granicznej, rajdy 10. Brygady Kawalerii czy skuteczne wykorzystanie pozycji umocnionych mogły tylko opóźnić marsz Niemców. Ponieważ z jednej strony pancerne zagony niemieckie wdarły się w lukę między Armią „Kraków” a Armią „Łódź”, a z drugiej strony postępował nacisk od południowej granicy, wojsko polskie opuściło mocno ufortyfikowany Śląsk, by nie dostać się w okrążenie. Wkrótce został opuszczony Kraków. Formacje Armii „Kraków” i Armii „Karpaty”, poszczególne Grupy Operacyjne i mniejsze, odłączone jednostki przesuwały się na linię Dunajca, a później w stronę Lwowa, by doczekać w końcu interwencji aliantów. Ta jednak nie nastąpiła, za to 17 września zaatakowali Polskę od wschodu Sowieci. Wojna była przegrana.

Wokół obrony Polski we wrześniu 1939 r. narosło wiele mitów. Oprócz najgłośniejszych bitew, jak bitwa pszczyńska, obrona Jordanowa i Wysokiej, walki w rejonie Proszowic czy Radłowa, wiele było drobnych starć opóźniających marsz Niemców. Wrześniowe boje uwidoczniły wady polskiej armii, ale równie szybka klęska mocarstwowej Francji pozwoliła zrewidować szybko rzucane oceny.

W pisanej w latach1959-1963 książce zat. „ Moje dowodzenie we wrześniu 1939 roku” generał Antonii Szylling, dowódca Armii "Kraków" pisał :" Klęską narodu stawało się nie to, że wojna była przegrana, bo inaczej być nie mogło, a to, że wojsko nie mogło się bić, tak, jak tego nadzieje i ambicje narodu oczekiwały, a przeznaczenie i honor wojska wymagały”.


tekst : DG/MW

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

Najnowsze

  • Kraków ogranicza inwestycje. Stanisław Mazur: To podważanie fundamentów przyszłego wzrostu

  • W Tatrach trwają poszukiwania turystki. TOPR apeluje o pomoc

  • „Czy to jeszcze jest chrześcijaństwo?”. O. Jacek Prusak o oburzeniu po mszy za sprawcę zamachu

  • Pomagali rannym podczas zamachu w Krakowie. Prezydent Słowacji odznaczył dwoje swoich rodaków

  • Budżet Krakowa 2027: władze miasta planują oszczędności, ale i tak zadłużenie wzrośnie do 10 miliardów

  • Czy można patrzeć bez uprzedzeń? Wystawa Kingi Nowak w Bunkrze Sztuki