Wtorek, 17 lis 4 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

„Dla prawdziwej […] idei pokoju …”. O Ruchu „Wolność i Pokój" 40 lat później

„Brak formalnych struktur pozwalał tworzyć […] autentyczny ruch obywatelski, atrakcyjny przede wszystkim dla młodego pokolenia […] Paradoksalnie źródłem kryzysu WiP stały się jego sukcesy…” – piszą o Ruchu "Wolność i Pokój" w tomie 7 publikacji „NSZZ „SOLIDARNOŚĆ” 1980–1989” Monika Litwińska i Grzegorz Waligóra. O jednej z najciekawszych grup opozycyjnych lat osiemdziesiątych w Polsce, po 40 latach od jej powstania, w programie Radia Kraków i Instytutu Pamięci Narodowej „Posłuchaj historii” mówili uczestnicy Ruchu: Marta Siewiera-Pięciak, wówczas studentka Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie (Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej) oraz Przemysław Migała ps. "Guger", wtedy student Uniwersytetu Jagiellońskiego, a także dr Andrzej Malik z Oddziałowego Biura Badań historycznych IPN w Krakowie. Program prowadziła Jolanta Drużyńska.

„Dla prawdziwej […] idei pokoju …”. O Ruchu „Wolność i Pokój" 40 lat później
Uczestnik Ruchu „WiP” z Krakowa, Szymański, wśród strajkujących robotników wywiesza transparent organizacji na bramie nr 3 Kombinatu Przemysłowego Huta Stalowa Wola, Stalowa Wola 28 VIII 1988 r., fot. NN, Archiwum IPN w Rzeszowie

J.Drużyńska rozmawia z M.Siewierą-Pięciak, P.Migałą, A.Malikiem

Czterdzieści lat temu, 14 kwietnia 1985 r. w kościele pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika na krakowskim Dąbiu odczytana została deklaracja założycielska Ruchu „Wolność i Pokój”. Była to nowa, opozycyjna wobec komunistycznych władz organizacja, która stawiała sobie za cel walkę o respektowanie przez władze praw człowieka oraz dążenie do pełnej demokratyzacji życia w Polsce i niezależności, suwerenności państwa od ZSRS. Inicjatorem powołania nowej struktury był dotychczas działający w Konfederacji Polski Niepodległej, Radosław Huget. Autorem deklaracji był przewodniczący Niezależnego Zrzeszenia Studentów na UJ, Jan Rokita. Pozostałych siedemnastu sygnatariuszy deklaracji założycielskiej również wywodziło się z tych dwóch opozycyjnych względem władz komunistycznych środowisk. Uznawali, że wobec zwiększających się represji, których kulminacją było porwanie i zamordowanie ks. Jerzego Popiełuszki oraz aresztowania działaczy opozycji, dotychczasowe metody walki były niewystarczające i poszukując nowych form zwrócili uwagę na działalność popularnych w zachodniej Europie ruchów pacyfistycznych i ekologicznych.

Deklaracja założycielska Ruchu „Wolność i Pokój” z 14 kwietnia 1985 r. (z zasobu AIPN)

Wkrótce do krakowskich sygnatariuszy deklaracji założycielskiej Ruchu „WiP” dołączyła grupa warszawskich opozycjonistów prowadzących protest głodowy w kościele w Podkowie Leśnej w obronie skazanego przez komunistyczny sąd wojskowy, Marka Adamkiewicza, który odmówił złożenia przysięgi wojskowej ze względu na zawarte wówczas w rocie przysięgi fragmenty o obronie ustroju i przyjaźni ze Związkiem Sowieckim. Następnie do Ruchu „Wolność i Pokój” dołączyli młodzi uczestnicy z kolejnych miast, a szczególnie z takich ośrodków akademickich jak m.in. Gdańsk i Wrocław.

Uczestnicy Ruchu „Wolność i Pokój” walczyli o przestrzeganie przez władze praw człowieka rozumianych m.in. jako: wolność sumienia, prawo do samostanowienia narodów, wolność słowa i sprzeciw wobec zakłamania propagandy komunistycznej, wolność zrzeszania się, ekologia, prawo do pracy i godziwego wynagrodzenia, wolność akademicka. Jednym z najbardziej spektakularnych wydarzeń współorganizowanym przez Ruch „Wolność i Pokój” wraz z Komisją Interwencji i Praworządności NSZZ „Solidarność” była Międzynarodowa Konferencja Praw Człowieka w kościele św. o. Maksymiliana Kolbe w Krakowie-Mistrzejowicach, która odbyła się w trakcie drugiej fali strajkowej w Polsce w dniach 25-28 sierpnia 1988 r.

tekst ; A.Malik ( IPN) 

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

Najnowsze

  • Kraków ogranicza inwestycje. Stanisław Mazur: To podważanie fundamentów przyszłego wzrostu

  • W Tatrach trwają poszukiwania turystki. TOPR apeluje o pomoc

  • „Czy to jeszcze jest chrześcijaństwo?”. O. Jacek Prusak o oburzeniu po mszy za sprawcę zamachu

  • Pomagali rannym podczas zamachu w Krakowie. Prezydent Słowacji odznaczył dwoje swoich rodaków

  • Budżet Krakowa 2027: władze miasta planują oszczędności, ale i tak zadłużenie wzrośnie do 10 miliardów

  • Czy można patrzeć bez uprzedzeń? Wystawa Kingi Nowak w Bunkrze Sztuki