Mówiono, że to gorset, który uciska, uwiera i zdusza dalszy rozwój miasta. Kraków przywalony pierścieniem twierdzy. Kiedy ok. 1820 roku krakowianie żegnali się z murami miejskimi i pozostałościami systemu obronnego nie przepuszczali, że trzydzieści lat później podpis cesarza Franciszka Józefa I rozpocznie kilkudziesięcioletnie dzieje obozu warownego czyli krakowskiej twierdzy. Czy była ona nieszczęściem dla Krakowa czy przeciwnie wspierała jego rozwój ? O krakowskiej twierdzy pisze w swojej najnowszej książce pt.„Festung Krakau. Kraków w cieniu twierdzy” prof. Andrzej Chwalba , znany krakowski historyk, znawca dziejów XIX i XX wieku, relacji polsko rosyjskich i historii Krakowa. Z prof. Andrzejem Chwalbą w historycznej odsłonie Koła kultury rozmawia Jolanta Drużyńska.
Z prof. A.Chwalba rozmawia J.Drużyńska
Twierdza Kraków - Festung Krakau - była jedną z wielu podobnych w Europie. Inne przykłady miast twierdz to m.in. Luksemburg, belgijskie Namur, Liege i Antwerpia, francuskie Verdun oraz Wrocław, Grudziądz, Toruń, Warszawa, Modlin, Wilno, Kowno i Brześć. Poza elementami wspólnymi twierdze posiadały cechy oryginalne i każda musiała zdefiniować relacje z miastem gospodarzem oraz jego mieszkańcami. Swoją specyfikę miała także Festung Krakau, nie tyle z powodu charakteru fortyfikacji, ile ze względu na swoją lokalizację. Powstała w mieście zdecydowanie wyróżniającym się na mapie dziedzictwa kulturowego Polski i Europy . Królewski i stołeczny Kraków nazywany był polskimi Atenami, duchową stolicą Polski, polską Mekką intelektualną i artystyczną, miastem artystów, poetów i uczonych.
Czy możliwe było wkomponowanie twierdzy w krakowską tkankę kulturową, i to w taki sposób, aby nie doszło do kolizji ? Czy krakowianie potrafili odkryć korzyści z symbiozy z twierdzą, czy też stale była ona drzazgą w ich oku, niedopasowaną, antagonistyczną częścią ? [..]
Czy rzeczywiście, jak wielu uważa, twierdza przesłoniła Kraków? A jeśli tak, to w jakim zakresie? I jakie były tego konsekwencje dla miasta i mieszkańców ? A może jednak Kraków miał w sobie tyle energii i tak potężny potencjał kulturowy, że zdominował twierdzę I to ona znalazła się w cieniu miasta ?
A. Chwalba - "Festung Krakau. Kraków w cieniu twierdzy" - wstęp ( fragment)
