Choć powstałe w 1914 roku Legiony Polskie nie doczekały listopada 1918 to bez poznania ich dziejów, bez znajomości historii przyjaźni i konfliktów między politykami wywodzącymi się z trzech legionowych brygad nie sposób zrozumieć fenomenu II RP, polskiej polityki wojennej 1939 - 45 a nawet waśni politycznych III RP. O Legionach Polskich Jolanta Drużyńska rozmawiała 31 stycznia z prof. Andrzejem Chwalbą krakowskim historykiem, autorem syntezy dziejów Legionów "Legiony Polskie 1914 - 1918" .
Posłuchaj wypowiedzi
"Kazimierz Przerwa Tetmajer w broszurze "O żołnierzach polskich 1795 - 1915, zwracając się do legionistów pisał: Nowe są nazwy bitew Waszych i nowe Wasze nazwiska, ale historia Wasza jest ta sama [...]. Wasze czyny są czynami ułanów Poniatowskiego, czwartaków warszawskich, powstańców styczniowych".
Trudno się nie zgodzić z tą opinią. Rzeczywiście, legiony dopisały kolejny odcinek tej samej wojennej opowieści o walce o Niepodległą, trwającej przynajmniej od powstania kościuszkowskiego. Ale w 1915 roku autor powyższych słów nie mógł znać odpowiedzi na pytanie, jakim wynikiem zakończy się ta wojna, czy jej beneficjentem będzie Polska i Polacy. Dopiero w listopadzie 1918 roku okazało się, że legioniści byli przedstawicielami ostatniego pokolenia walczącego o przywrócenie Polski na mapie Europy. Im przypadł honor walki jako ostatnim, a jednocześnie pierwszym jako zwycięskim [...] "
( A.Chwalba " Legiony Polskie 1914 -1918 " - WL 2018 s. 352)
