Ukrywana przez dziesiątki lat, pochłonęła znaczną część liczącej ok 1,5 miliona polskiej diaspory w ZSRS . Tzw. Operacja polska NKWD w latach 1937 - 38 była najbardziej krwawym etapem w długim ciągu prześladowań Polaków przez władze sowieckie w okresie międzywojennym. O zagładzie Polaków w Związku Sowieckim z Anną Zechenter ( IPN) i dr. hab. H.Głębockim (UJ/IPN) rozmawiała w Kole Kultury Jolanta Drużyńska
Posłuchaj wypowiedzi
"Operacja polska NKWD w latach 1937 - 38 zamknęła wieko nad trumną Rzeczpospolitej Obojga Narodów - wymordowano bowiem i wygubiono jej potomków z terenów na wschód od nowej granicy " - pisze we wstępie do książki "Zagłada Polaków w Związku Sowieckim" (IPN 2019) - jej autorka Anna Zechenter. Ludobójcza "operacja polska", najbardziej krwawy etap w długim ciągu prześladowań naszych rodaków przez władze sowieckie w czasach przedwojennych, była kulminacją terroru uderzającego od 1917 roku z różnym nasileniem we wszystkich obywateli Rosji Sowieckiej i ZSRS, a zarezem pierwszym ludobójstwem popełnionym na Polakach"
Ludowy komisarz spraw wewnętrznych ZSRS Nikołaj Jeżow (piąty od lewej w dolnym rzędzie) na spotkaniu NKWD poświęconym wprowadzeniu masowych represji ZSRS , czerwiec 1937. Fot. Centrum Naukowo-Informacyjne „Memoriał” w Moskwie./AIPN
Operacja polska była aktem ludobójstwa na mieszkańcach tzw. dalszych Kresów - podkreśła Henryk Głebocki ("Operacja Polska NKWD 1937 -1938". Teki edukacyjne IPN) - a także na Polakach mieszkających w innych rejonach Związku Sowieckiego. Zbrodni dokonano na mocy rozkazu nr 00485 z 11 sierpnia 1937 roku, wydanego przez szefa NKWD Nikołaja Jeżowa. Rozkaz ten oznaczał regularne polowanie na osoby narodowości polskiej. Akcja trwała od sierpnia 1937 do listopada 1938.
Pierwsza strona kopii rozkazu nr 00485 otrzymanej przez oddział NKWAD w Charkowie Fot. domena publiczna
W wyniku "tzw. "operacji polskiej" w latach 1937-38 zginęło co najmniej 111 tys. naszych rodaków (szacunkowe dane sięgają nawet 200 tys. zamordowanych), a prawie 29 tys. osób zostało zesłanych do łagrów.
jd
