Wtorek, 17 lis 4 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Fałszywi partyzanci czyli jak powstały oddziały prowokacyjne UB

Nie wiadomo ile ich było, w większości nieznane są rozkazy powołujące je do życia. Utajnione nawet dla swoich oddziały prowokacyjne, podszywające się pod podziemie niepodległościowe były jednak faktem. O ich działalności Jolanta Drużyńska rozmawiała z gościem historycznego wydania Koła kultury (24.02 .16) dr Maciejem Korkuciem z Oddziału IPN w Krakowie

Fałszywi partyzanci czyli jak powstały oddziały prowokacyjne UB
Pomnik 4 poległych żołnierzy KBW " w walce z reakcyjnym podziemiem o utrwalenie władzy ludowej" w Birczy, zdjęcie z 2006 roku/ fot. wikipedia

Posłuchaj wypowiedzi

Oddziały prowokacyjne UB powstały już w połowie 1945 roku. Ich celem było zlikwidowanie ale także skompromitowanie antykomunistycznej i niepodległościowej partyzantki. Ich sposób działania wzorowany był na doświadczeniach NKWD. Fałszywi partyzanci atakowali na terenie całej Polski. Grupy kierowane były przez specjalnie dobranych funkcjonariuszy UB, mających często przeszłość partyzancką w oddziałach AL, czy wojskową w I Armii gen. Berlinga. Ich często kryminalne działania, napady na ludność cywilną a nawet morderstwa np. działaczy PSL czy prowokacje mające ujawnić sympatyków podziemia niepodległościowego sprzyjały podejmowaniu represji przez komunistyczne władze i podlegające jej jednostki bezpieczeństwa wewnętrznego.   


Działalność oddziałów prowokacyjnych rozpoznana była całkiem dobrze przez komórki wywiadowcze WiN, ale nie na tyle by w każdym wypadku działająca na danym terenie partyzantka niepodległościowa, mogła się z nimi „rozprawić”, zdarzały się także pomyłki szczególnie w wypadku oddziałów partyzanckich działających na własną rękę. 


W raporcie WiN z kwietnia 1946 roku, przytoczonym w publikacji gościa programu Macieja Korkucia na temat działalności oddziałów prowokacyjnych w Krakowskiem czytamy: „w coraz większym stopniu teren nasilony [tak w oryg. - M.K.], jest oddziałami dywersyjnymi UB i PPR i działającymi pod firmą NSZ i AK, co jest dla społeczeństwa i różnych organizacji największym nieszczęściem i niebezpieczeństwem”.  Informacje te – pisze historyk -  zilustrowano m.in. danymi liczbowymi z województwa krakowskiego podając, że wywiad WiN do kwietnia 1946 roku zlokalizował szesnaście tego rodzaju grup (każda o liczebności od 6 do 18 osób) w rejonie. Nowego Sącza i Nowego Targu, cztery w powiecie bocheńskim i jedna w powiecie brzeskim. Oddziały te dla lepszego kamuflażu i w celu zdobycia zaufania okolicznej ludności i działających tam grup konspiracyjnych miały nawet przeprowadzać „napady” na miejscowych działaczy PPR.
 
Historiografia czasów PRL co zrozumiałe milczała o działalności oddziałów prowokacyjnych. Temat ten  jak pisze Maciej Korkuć „ uznawano za wstydliwy i nie przystający do stronniczych przedstawień omawianego okresu. Działania prowokacyjne były podwójnie zakonspirowane: przed wrogiem i przed swoimi (do tego stopnia, że dochodziło do starć zbrojnych w przypadku spotkań z oddziałami wojska czy KBW). Dlatego też odkrycie pełnej prawdy historycznej mogłoby rzucić cień na wiele wydarzeń związanych z „utrwalaniem władzy ludowej” a jednocześnie zweryfikowałby wiele „faktów” dokumentujących czarny wizerunek powojennego podziemia” 


(cytaty za: Maciej Korkuć - "Niepodległościowe oddziały partyzanckie w Krakowskiem (1944-1947): zostańcie wierni tylko Polsce" / Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Kraków 2002

jd

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

Najnowsze

  • Kraków ogranicza inwestycje. Stanisław Mazur: To podważanie fundamentów przyszłego wzrostu

  • W Tatrach trwają poszukiwania turystki. TOPR apeluje o pomoc

  • „Czy to jeszcze jest chrześcijaństwo?”. O. Jacek Prusak o oburzeniu po mszy za sprawcę zamachu

  • Pomagali rannym podczas zamachu w Krakowie. Prezydent Słowacji odznaczył dwoje swoich rodaków

  • Budżet Krakowa 2027: władze miasta planują oszczędności, ale i tak zadłużenie wzrośnie do 10 miliardów

  • Czy można patrzeć bez uprzedzeń? Wystawa Kingi Nowak w Bunkrze Sztuki