O niewylewanie "gnoju i nieczystości" do Rudawy, która zasilała krakowskie wodociągi, nawoływał król Zygmunt August, w XIX wieku marzono o "zielonym mieście", u progu XX w problemem okazało się zanieczyszczenie powietrza, w PRL-u z eko-opozycją walczyła władza i cenzura. O historii Krakowa przez pryzmat jego środowiska naturalnego rozmawiali w Kole kultury goście Jolanty Drużyńskiej, współautorzy pierwszej "Ekobiografii Krakowa" wydanej nakładem Wydawnictwa Znak, historycy z Instytutu Historii UJ Adam Izdebski i Rafał Szmytka .
Posłuchaj wypowiedzi
Historia Krakowa opowiedziana przez pryzmat środwiska naturalnego to nowum, które zawdzięczamy grupie badaczy skupionych wokół projektu Narodowego Centrum Nauki. Jednym z efektow jest publikacja pierwszej "Ekobiografii Krakowa" wydanej przez Wydawnictwo Znak pod redakcją Adama Izdebskiego z Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego i Rafała Szmytki z Zakladu Anatropologii Historycznej Instytutu Historii UJ.
W książce po raz pierwszy tak kompleksowo omawiane są dzieje Krakowa i jego wyjątkowych związków ze światem przyrody. O klimacie, roli Wisły i innych krakowskich cieków wodnych, znaczeniu roślin w życiu średniowiecznego miasta, wpływie Krakowa na zasoby przyrodnicze Małopolski, zanieczyszczeniach nowożytnego miasta, przyspieszonej industrializacji po II wojnie światowej, micie "miasta - ogrodu" i dziejach krakowskiego smogu pisżą oprócz Adma Izdebskiego i Rafała Szmytki także: prof. Andrzej Chwalba z Zakładu Antropologii Historycznej Instytutu Historii UJ, Piotr Miodunka z katedry Historii Gospodarczej i Społecznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Aldona Mueller - Bieniek z Instytutu Botaniki im W.Szefera PAN, Małgorzta Praczyk z Wydziału Historycznego Uniwersytetu im. A.Mickiewicza w Poznaniu, Ewelina Szpak z Instytutu Historii im. T.Manteuffla PA oraz Konrad Wnęk z Zakladu Archiwistiki i Metod Kwantytatywnych Instytutu Historii UJ.
W epilogu książki czytamy " Z przedstawionych w tej ksiazce badań wynika, że miejsce, w którym Kraków zbudowano, jest trudnym - jeśli wręcz nie powiedzieć: złym - miejscem na duże miasto w każdej epoce historycznej. Niezależnie od etapu rozwoju technologii, utrzymywanie pod Wawelem wielkiego miasta prowadziło do ogromnej akumulacji zanieczyszczeń oraz degradacji środowiska. Jakość życia w Krakowie była w rezultacie z punktu widzenia zdrowia jego mieszkańców raczej niska - zarówno w nowożytności, jak i w XIX wieku, w okresie międzywojennym i za czasów PRL -u. Równocześnie wyjątkowo silne poczucie związku z miastem i dumy z miasta - również z jego przyrody - utrudniało i do dziś utrudnia dostrzeżenie skali i wyjątkowości przyrodniczych wyzwań, które towarzyszą krakowianom od setek lat. Tymczasem skoro problemy ekologiczne Krakowa są tak szczególne i tak długotrwałe, to wymagają także wyjątkowych rozwiązań ..." ("Ekobiografia Krakowa ", Kraków 2018, s.. 301)
jd
