"Winien uważać się za sługę oraz opiekuna publiczności i traktować wszystkich szanujących prawa obywateli [...] równomiernie i z bezwzględną uprzejmością " - czytamy w podręczniku dla policjantów wydanym w II RP. O blaskach i cieniach Policji Państwowej (1919-1939) z dr.hab Aleksandrem Głogowskim politologiem z Instytutu Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych UJ, autorem m in. książek o Policji Państwowej w II RP rozmawiała w Kole Kultury Jolanta Drużyńska
Posłuchaj wypowiedzi
24 lipca 1919 r. Sejm RP uchwalił ustawę o Policji Państwowej. Oznaczało to powolanie jednolitego dla całego kraju organu bezpieczeństwa publicznego. W całym państwie na szczeblu wojewódzkim utworzono komendy okręgowe, w poszczególnych powiatach – komendy powiatowe, w miastach i dzielnicach – komisariaty, a w gminach – posterunki.
Policjant krakowski podczas pełnienia służby w 1934 r. Fot IKC/NAC
Tekst roty przysięgi jaką skladali funkcjonariusze Policji Państwowej II RP :
" Przysięgam Panu Bogu Wszechmogącemu na powiężonem mi stanowisku pożytek Państwa Polskiego oraz dobro publiczne mieć zawsze przed oczyma; Władzy zwierzchniej Państwa Polskiego wierności dochować, wszystkich obywateli kraju w równem mając zachowaniu, przepisów prawa strzec pilnie, obowiązki spełniać gorliwie i sumiennie, rozkazy przełożonych wykonywać dokładnie, tajemnicy urzędowej dochować. tak mi Panie Boże dopomóż. ”
Obchody Święta Policji Państwowej w Krakowie w 1937 r.
Wręczenie odznaczeń państwowych zasłużonym policjantom przez wojewodę krakowskiego Józefa Tymińskiego. fot. IKC/NAC
Pierwszym komendantem głównym policji w stopniu inspektora generalnego został Władysław Henszel. Jego głównym zadaniem było przeprowadzenie unifikacji struktur policyjnych na ziemiach pozaborowych.
W 1939 roku korpus policyjny liczył ok. 30 tys. funkcjonariuszy i funkcjonarjuszek . W czasie kampanii wrześniowej, zginęło prawie dwa tysiące policjantów, ok.12 tysięcy trafiło do niewoli sowieckiej. Ponad 6 tys. funkcjonariuszy znalazło się w obozie jenieckim w Ostaszkowie. Wiosną 1940 roku zostali zamordowani. Ocalało w różnych okolicznościach tylko 114.
W październiku 1939 roku Niemcy wydali odezwę do urzędników Policji Państwowej o obowiązku stawienia się na służbie. Byli funkcjonariusze musieli stawić się do nowej pracy pod groźbą kary śmierci. Według badań historyków ok. 20–30% policjantów Generalnego Gubernatorstwa jednocześnie należała do Armii Krajowej.
jd
