„Niemcy dziś o świcie rozpoczęły przez podstępną napaść działania wojenne przeciwko Polsce. Będziemy walczyć aż do końca...” – pisał 1 września 1939 roku w instrukcji do ambasad i poselstw, minister Józef Beck. Demonstracyjnie przywdział mundur pułkownika Wojska Polskiego i zameldował się w kwaterze głównej Naczelnego Wodza. O kampanii wrześniowej płk. Józefa Becka w historycznym wydaniu Koła kultury mówili autorzy pierwszej akademickiej biografii ostatniego ministra spraw zagranicznych II RP prof. Marek Kornat z Instytutu Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN, wykładowca na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie oraz prof. Mariusz Wołos z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie i Instytutu Historii PAN w Warszawie . Program prowadziła Jolanta Drużyńska.
J Drużyńska rozmawia z prof. M.Kornatem i prof. M.Wołosem
„Początek wojny rozpętanej przez Niemcy bez wypowiedzenia o świcie 1 września zastał Becka w Warszawie. Na wieść o agresji minister skierował do ambasad i poselstw prostą i zwięzłą instrukcję : „Niemcy dziś o świcie rozpoczęły przez podstępną napaść działania wojenne przeciwko Polsce, Będziemy walczyć aż do końca”.Polecał też notyfikować tę wiadomość rządom akredytowania. Misję swoją jako ministra spraw zagranicznych uważał za zakończoną. Włożył mundur pułkownika armii polskiej i zameldował się w Kwaterze Głównej Naczelnego Wodza przy ulicy Rakowieckiej w Warszawie. Na pewno Beck nie brał w rachubę gwałtownej klęski w następstwie niezwykłej skuteczności nieprzyjacielskiej taktyki „wojny błyskawicznej” (Blitzkrieg).
Najważniejsze zadanie, czyli umiędzynarodowienie konfliktu polsko-niemieckiego uważał minister za wypełnione za sprawą sojuszów. „Rząd Polski zdecydowany bronić niepodległości i honoru Polski do końca, wyraża przekonanie, że zgodnie z istniejącymi traktatami otrzyma w tej walce natychmiastową pomoc aliantów” – pisał rano 1 września do placówek dyplomatycznych. W ten sposób zawiadomił służbę zagraniczną o niesprowokowanej agresji nieprzyjaciela i wyraził oczekiwanie przystąpienia aliantów do wojny.”
…
Z 3 września pochodzi telegram ambasadora Kennarda ( amb. Wielkiej Brytanii w Polsce – przy JD) do lorda Halifaxa ze słowami Becka :” jeżeli zezwoli się Niemcom na zmiażdżenie Polski, to atak mocarstw Osi przeciwko Francji I Anglii Stanie się tylko kwestią czas”
…
Drugiego września rządy brytyjski i francuski skierowały do Berlina ultimatum, żądając wycofania wojsk niemieckich z Polski. Po południu 3 września Wielka Brytania i Francja wypowiedziały Niemcom wojnę. Rząd w Paryżu uczynił to trzy godziny po brytyjskim, mając do końca iluzoryczną nadzieję na inicjatywę mediacyjną Mussoliniego i „nowe Monachium”...
3 września wygłosił Beck swoje ostatnie przemówienie – było ono transmitowane przez radio. Powiedział w nim między innymi: ”Jeszcze raz powtarzam: Myśmy się nie zawiedli, sprzymierzeńcy nasi też się nie zawiodą, ani teraz, kiedy żołnierze nasi pod dowództwem Naczelnego Wodza, Marszałka Śmigłego - Rydza bez wahania stanęli odważnie przeciwko nawale nieprzyjacielskiej, kiedy cały naród w obliczu napadów lotniczych, dokonywanych z pominięciem elementarnych ludzkich praw, nie zadrżał ani na chwilę w swej postawie, ani nie zawiodą się w przyszłości w żadnej innej sprawie, kiedy dobrych zasad bronić będzie trzeba. My, Polacy, jako naród, który ma za sobą epoki wspaniałe, epoki wielkości mocarstwowej i epoki cierpień i doświadczeń najsurowszych, nauczyliśmy się na pewno mieć dobra pamięć”.
( W obliczu wojny - fragment w : M.Kornat, M.Wołos „Józef Beck. Biografia” , Kraków 2021 )
