Czasomierze pochodzące z okresu od XVI do XX, wieku to nie lada gratka nie tylko dla miłośników sztuki zegarmistrzowskiej i kolekcjonerów, ale i zwiedzających, ciekawych niezwykłych historii zamkniętych w misternie wykonanych przedmiotach. Odlane ze złoconego brązu czy mosiądzu, zdobione drewnem, masą perłową i kruchą porcelaną czasomierze prezentują się niezwykle okazale.
Posłuchaj relacji Joannay Gąski
Zamek Królewski na Wawelu otwiera wystawę najcenniejszych zabytków sztuki zegarmistrzowskiej ze swojej kolekcji. Zegary i zegarki, od dużych szafowych zegarów, po miniaturowe zegarki kieszonkowe poprowadzą zwiedzających przez historię europejskiego zegara od wieku XVI do XX. Wystawa jest czynna od 3 marca do 3 maja 2015.
Po raz pierwszy kolekcja zegarów i zegarków Zamku Królewskiego na Wawelu jest prezentowana na wystawie czasowej, umożliwiającej zwiedzającym zorientowanie się w liczebności i wartości artystycznej zbioru. Na wystawie znajdują się zegary wykonane w ważnych centrach zachodniej Europy jak i na ziemiach dawnej Rzeczpospolitej. Prezentowane czasomierze odznaczają się bogactwem form oraz różnorodnością dekoracji ornamentalnej i figuralnej. 85 czasomierzy jest zaprezentowanych w aranżacji inspirowanej tarczą zegara.
Początki kolekcji wawelskiej sięgają lat dwudziestych ubiegłego stulecia, kiedy to rozpoczęto renowację wnętrz odzyskanego zamku i przystąpiono do wyposażenia komnat. W staraniach o pozyskiwanie obiektów dominowała chęć nawiązania do dawnych zbiorów królewskich Jagiellonów i Wazów. Przez blisko sto minionych lat udało się zgromadzić pokaźny zespół dzieł, ze znaczącą grupą wczesnych zegarów stołowych, pochodzących ze schyłku XVI i z XVII stulecia.
Czołowe miejsce wśród zegarów stołowych zajmują obiekty sygnowane przez augsburskiego twórcę Davida Fronmillera (zm. 1618), przedstawiciela zegarmistrzowskiej rodziny, którego dziełem jest niezwykle rzadki zegar wazonowy, a także prace Lorentza Wolbrechta z Torunia (czynny 1662-1684), autora okazałego zegara monstrancjowego o ozdobnym trzonie z postacią syreny. Równie cenne są dzieła gdańskiego zegarmistrza Simona Gintera (czynny ok. poł. w. XVII) i wilnianina Jakuba Gierke (czynny 1616-1666) – z ich warsztatów pochodzą dekoracyjne zegary kaflowe. Pozostałe „kaflaki” z XVII i XVIII stulecia, zwane też od swojego kształtu „żabami”, noszą sygnatury twórców związanych z Gdańskiem, Toruniem, Wilnem, Lublinem oraz Augsburgiem.
Wiek XVIII reprezentują przede wszystkim francuskie zegary ścienne – konsolowe, o skrzynkach ozdabianych markieterią, cienkimi płytkami barwionego rogu, laką lub imitującą lakę farbą oraz tzw. cartele o niesymetrycznej rokokowej linii obudowy wykonanej z brązu złoconego, często łączonego na zasadzie kontrastu z kruchą porcelaną, jak np. zegar jednego z wybitniejszych paryskich twórców Gille’a L’Aîné (czynny 1720-1765).
Istotną pozycję zbioru stanowią zegary kominkowe z końca XVIII i pierwszej połowy XIX stulecia, wzbogacone figurami Apollina, Amora, boga wiatru Zefira, Cerery, Jazona zdobywającego złote runo czy Aleksandra Macedońskiego. Mniej liczne są obiekty pochodzące z Holandii, Anglii i Austrii. Wśród nich odnotować można także interesujące przykłady zegarów ściennych, gabinetowych czy szafowo-podłogowych.
Uzupełnieniem kolekcji jest niewielki zespół zegarów podróżnych, tzw. powozowych, wykonanych we Friedbergu, ośrodku specjalizującym się w wieku XVIII w produkcji tego typu czasomierzy, zegarki kieszonkowe z XVIII i XIX stulecia, oraz damskie zegarki na rękę z lat dwudziestych ubiegłego wieku. Wśród zegarków kieszonkowych dostrzec można obiekty wykonane w firmie założonej w r. 1839 w Genewie przez emigranta z Polski Antoniego Norberta Patka, funkcjonującej do dzisiaj pod nazwą Patek Philippe.
Informacje dla zwiedzających:
wystawa czynna:
marzec: wtorek – sobota 9.30–16.00, niedziela i święta 10.00–16.00
kwiecień, maj: wtorek – piątek 9.30–17.00, sobota, niedziela i święta 10.00–17.00
poniedziałki – nieczynna
ostatnie wejście na godzinę przed zamknięciem wystawy
bilety 5 zł – w kasach i przy wejściu na wystawę, wstęp bezpłatny z ważnym biletem do Reprezentacyjnych Komnat Królewskich
Publikacje
Wystawie towarzyszą: bogato ilustrowany katalog naukowy oraz przewodnik po wystawie.
Katalog: Zegary i zegarki w zbiorach Zamku Królewskiego na Wawelu autorstwa Stanisławy Link-Lenczowskiej
Przewodnik: Zegary w zbiorach Zamku Królewskiego na Wawelu autorstwa Stanisławy Link-Lenczowskiej
