Wyzwolenie czy zniewolenie?

Przez kilkadziesiąt od 1945 roku, lat 18 stycznia świętowany był jako dzień wyzwolenia Krakowa spod okupacji hitlerowskiej i ocalenia miasta od zniszczenia. Dokonać tego miał specjalny błyskawiczny manewr wojsk I frontu ukraińskiego, którymi dowodził marszałek ZSRR Iwan Koniew, podobno zauroczony starożytnością miasta.

To był jednak mit, utrwalany latami komunistycznej propagandy spod znaku przyjaźni polsko radzieckiej. Nie było specjalnego, chroniącego od ewentualnych zniszczeń manewru wojsk Koniewa, któremu późniejsi utrwalacze mitu w dowód wdzięczności nadali tytuł honorowego obywatela Krakowa, wznieśli pomnik, a ulicę przy której stanął nazwali jego imieniem . Jak podkreśla kurator ekspozycji historyk Tomasz Jeżowski "wtedy w styczniu 1945 Kraków miał po prostu szczęście, bowiem Niemcy uznali, że z punktu widzenia wojennej strategii ważniejsza będzie obrona Górnego Śląska niż "tylko" pod względem prestiżu ważnej stolicy GG ". I tak nie uchroniło to miasta od ostrzału artyleryjskiego i bombardowania przez Armię Czerwoną .

Po roku 1989 historycy zanegowali zarówno zamiar zniszczenia krakowskich zabytków przez nazistów jak i rzekome zasługi Sowietów. W styczniu 1991 roku pomnik Koniewa został usunięty z Krakowa, pozbawiono także marszałka honorowego obywatelstwa, ale mit o "cudownym" ocaleniu miasta trwał nadal, aż do dziś.

Dekonstrukcja mitu o "wyzwoleniu" Krakowa to główny cel przygotowanej przez Muzeum Historyczne wystawy w Fabryce Schindlera, która snuje także "opowieść o trzech ważnych dla Krakowa powojennych latach, o wybranych najważniejszych wydarzeniach z tego okresu: o obchodach święta 3 maja oraz o przebiegu i wynikach referendum ludowego w roku 1946, o wyborach do Sejmu Ustawodawczego w roku 1947".

Na ekspozycji znalazły się m in. unikatowe fotografie  z 1945 roku pokazujące żołnierzy sowieckich na ulicach Krakowa, zniszczenia miasta w wyniku jego bombardowania i ostrzeliwania, militaria, dokumenty propagandowe oraz pamiątki krakowian przywiezione z wywózki do łagrów.

Wystawa prezentowana jest w Fabryce Emalia Oskara Schindlera przy ul Lipowej 4. Wernisaż wystawy niedziela 18 stycznia g. 17.  Ekspozycja czynna będzie do 30 sierpnia 2015 r.

jdruzynska/mat.pras