Na początek nowego sezonu w Cricotece „Schlemmer I Kantor” - wystawa prac związanych z twórczością teatralną Oskara Schlemmera, pierwsza w Polsce tak obszerna prezentacja dokonań tego artysty.
Wybór miejsca ekspozycji nie jest przypadkowy, gdyż Schlemmer wywarł wpływ na sposób rozumienia sztuki teatru przez Tadeusza Kantora i jego praktykę twórczą. Twórczość Oskara Schlemmera była dla Tadeusza Kantora ważnym punktem odniesienia. Pozostawał pod jej wpływem zwłaszcza w latach 30. i 40. XX wieku, kiedy kształtował swój artystyczny światopogląd. Interesowały go wówczas bliskie Schlemmerowi zagadnienia związane z ciałem, ruchem, przestrzenią, przemianami postaci ludzkiej, obrazem „człowieka jako odtwórcy zdarzeń cielesnych i duchowych, przechodzących od naiwności do refleksyjności, od naturalności do sztuczności”. Idee te okazały się dla Kantora niezwykle prowokujące również w późniejszym okresie. Poprzez dialog i niejednokrotnie zaprzeczenie wracał do nich na wszystkich etapach swojej twórczości.
Na wystawie Schlemmer | Kantor zaprezentowano blisko czterdzieści rysunków i obrazów Tadeusza Kantora związanych z twórczością Oskara Schlemmera. Najwcześniejsze z nich zostały zainspirowane pracami Schlemmera, Bauhausem oraz konstruktywizmem rosyjskim i niemieckim. Typowy dla tych nurtów zwrot ku mechanizacji, abstrakcji i technologii odnaleźć można w rysunkach i szkicach do spektaklu Śmierć Tintagilesa z 1937 roku oraz we wczesnych dekoracjach scenograficznych. Pod silnym wpływem twórczości Schlemmera powstał także spektakl Podziemnego Teatru Niezależnego Balladyna z 1943 roku. Kantor określał go jako „przełożenie całego romantyzmu Słowackiego na abstrakcyjne pojęcia Bauhausu”.
Osobna grupa prezentowanych rysunków i obrazów przedstawia hybrydyczne postacie – sylwetki ludzi i aktorów zespolonych z przedmiotem lub kostiumem. Prace pochodzą między innymi z metaforycznego okresu twórczości Tadeusza Kantora (lata 40. i 50. XX wieku). Występowały w nim figury zdehumanizowanych nadmarionet, wpisane w zgeometryzowaną przestrzeń.
W późniejszych wypowiedziach publicznych i pismach teoretycznych Kantor poddaje konstruktywizm wyraźnej krytyce. Obecna jest ona również w spektaklu Maszyna miłości i śmierci z 1987 roku. Artysta podsumowuje wówczas konstruktywistyczne idee i żegna się z nimi, zwracając się ku potępianemu przez awangardy symbolizmowi. Odtąd kieruje się „w głąb siebie samego”, a dzieło sztuki buduje z osobistych przeżyć i intymnych przemyśleń. Ten etap twórczości Tadeusza Kantora reprezentują na wystawie rysunki artysty i obiekty z Maszyny miłości i śmierci.
Schlemmer | Kantor koresponduje też z prezentowaną w sąsiedniej sali Cricoteki wystawą stałą Tadeusza Kantora. Jej trzecia odsłona poświęcona została motywowi marionety. W eksponowane na wystawie obiekty teatralne wpisane jest wyczuwalne napięcie pomiędzy żywym aktorem a jego atrapą – co sugeruje pokrewieństwo sztuki Kantora z Baletem triadycznym. Szczególną uwagę zwraca w tym kontekście obiekt Goplana i elfy z lat 80., który w bezpośredni sposób odnosi się do fascynacji artysty Bauhausem, oraz konstruktywistyczna instalacja ośmiu drewnianych Pręgierzy ze spektaklu Niech sczezną artyści (1985).
Aneks do wystawy Schlemmer | Kantor stanowi ekspozycja rysunków Tadeusza Kantora w Galerii-Pracowni artysty przy ul. Siennej 7/5. Oprócz projektów wczesnych dekoracji scenograficznych zaprezentowano na niej rysunki metaforyczne Kantora oraz wyjątkowe szkice postaci „powiększonych” o okno lub krzesło.
mat.prasowe/wm
