Julian Fałat (1853-1929), Cmentarz Montmartre w Paryżu, 1893, akwarela (plus tempera i farby olejne), wym. wys. 36 cm x szer. 90 cm. MNK NI 58090, strata wojenna Muzeum Narodowego w Krakowie, odnaleziony w Muzeum Narodowym w Warszawie.
Julian Fałat namalował pejzaż Cmentarz Montmartre w Paryżu podczas swojego kilkumiesięcznego pobytu w stolicy Francji Paryżu, wiosną 1893 roku. Jest to najlepszy pejzaż miejski w twórczości tego artysty. Tematem „impresjonistycznego”, skąpanego w przymglonym świetle (z błękitnymi cieniami typowymi dla Fałata) obrazu, jest natura: barwne jesienne drzewa kontrastują z geometrycznymi nagrobkami i budynkami w tle. Fałat nigdy nie powtórzył już tego tematu, ani też nie stworzył repliki tej pracy. Po raz pierwszy obraz ten był wystawiony jako Cmentarz w Paryżu w krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w 1896 roku.
Erazm Barącz (1859-1928) naczelnik Żup Wielickich i ceniony kolekcjoner zakupił tę pracę – prawdopodobnie po wystawie w TPSP – w roku 1897. Wraz z przejściem na emeryturę Barącz postanowił przekazać swoje zbiory Muzeum Narodowemu w Krakowie, w tym także Cmentarz Montmartre w Paryżu autorstwa Fałata. W roku 1923 w Krakowie, przy ul. Karmelickiej 51, został otwarty oddział MNK imienia Erazma Barącza. Z tej okazji został wydany katalog i w nim, jako pozycja 38, odnotowano: „Fałat Julian. Mont Martre akw.”
25 czerwca 1940 roku obraz został zarekwirowany przez Niemców do biur Generalnego Gubernatora. Nigdy już nie powrócił do MNK. Figurował w wykazie strat wojennych Muzeum Narodowego w Krakowie. Akwarela została odnaleziona w Muzeum Narodowym w Warszawie i wkrótce zostanie przebadana w pracowni konserwatorskiej MNK, a po kilku miesiącach prac trafi do Gabinetu Grafiki i Rysunku w naszym muzeum.
Podczas II wojny światowej MNK i Muzeum Książąt Czartoryskich utraciło w sumie 1351 obiektów.
W tym: 1006 obiektów utraciło MNK, a 345 obiektów - Muzeum Książąt Czartoryskich.
W latach 2018 -2019 w ramach Programów Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego realizowany był w MNK projekt „Straty wojenne MNK i Kolekcji Książąt Czartoryskich – digitalizacja posiadanej i odnalezionej dokumentacji wizualnej”, którego celem było odszukanie możliwie jak największej liczby wizerunków obiektów znajdujących się na liście strat wojennych.
mat.prasowe/kf
