Od 25 czerwca do 5 lipca w Krakowie zagości 25. edycja Festiwalu Kultury Żydowskiej. Hasłem jubileuszowej edycji festiwalu jest dzielnica żydowska. Centrum wydarzeń jest w tym roku Kwartał: specjalnie na czas festiwalu zbudowano minimiasteczko, które ma być przestrzenią pełniącą funkcje placu zabaw, czytelni, kawiarni, miejsca warsztatów i spotkań z literaturą, tańcem, architekturą i miejscem spotkań współczesnych i dawnych mieszkańców Kazimierza. Tegoroczna edycja FKŻ to dziesiątki imprez obejmujących najprzeróżniejsze dziedziny życia. Podzielone na cykle "Classic", "Off" "Art"i "Idee" pozwolą na kontakt z żydowską kulturą niemal we wszelkich jej aspektach.
W tym roku Festiwal świętuje swoje ćwierćwiecze. Pamiętam jeden z pierwszych koncertów na ulicy Szerokiej, jakieś dwadzieścia lat temu. Nie było potężnej sceny, nie było tłumów, a publiczność wraz z artystami tańczyła w promieniach popołudniowego słońca. Dosłownie parę lat później, w tym samym miejscu, przebijanie się przez zwarte morze publiczności sprawiło, że poszłam oglądać Festiwal w telewizji, do mieszkania parę ulic dalej. Te dwa obrazki pokazują, jak niebywałą drogę przebyła ta impreza mająca na celu opowiedzenie ludziom o przeszłości i teraźniejszości izraelskiej kultury. Dobrym podsumowaniem ćwierćwiecza Festiwalu jest tytuł wykładu Janusza Makucha: "Od klezmera do hipstera, czyli jakim cudem wciąż jestem dyrektorem FKŻ?" Tegoroczna edycja FKŻ to dziesiątki imprez, obejmujących najprzeróżniejsze dziedziny życia. Podzielone na cykle "Classic", "Off" "Art"i "Idee" pozwolą na kontakt z żydowską kulturą niemal we wszelkich jej aspektach.
W tym roku FKŻ odbywa się pod hasłem kwartału, czyli dzielnicy. Z tej okazji na Kazimierzu powstało specjalne miejsce - kwartał w kwartale. Na tyłach Starej Synagogi zbudowano minimiasteczko, które zaprasza do spotkań z gośćmi Festiwalu, ale także uczestników z innymi uczestnikami oraz mieszkańcami Kazimierza. W kwartale będzie można posiedzieć, poczytać, wziąć udział w warsztatach, posłuchać muzyki, a nawet potańczyć! Nie wspomnę o własnoręcznym wykonaniu koszulki ze specjalnie zaprojektowanym logo. W kwartale będą także odbywać się dyskusje o procesach, którym nieuchronnie podlega każde miasto i każda zamieszkała w nim społeczność. To tutaj będzie można także spotkać znanych pisarzy: Olgę Tokarczuk, Wojciecha Bonowicza oraz FIlipa Springera.
25. Festiwal Kultury Żydowskiej niesie możliwość spotkania z tradycją narodu mieszkającego w Polsce przez całe wieki. Bolesną granicą tego współistnienia stała się II wojna światowa. Do powojennych lat na Kazimierzu cofniemy się dzięki fotografiom Suzanne Guzei-Tachner i Eugeniusza Wilczyka, pokazywanym w mieszkaniu w kamienicy rodziny Bosaków przy ulicy Sebastiana. W ramach festiwalu zaplanowane są także spotkania z autorami zdjęć. Kto bywa na Kazimierzu, wie jak bardzo historycznie frapująca jest ta dzielnica. W podwórkach wciąż kryją się widoki, jakie obserwowali ich mieszkańcy kilkadziesiąt lat temu. Niemal każdy budynek ma swoją opowieść, a część z nich będzie można poznać podczas spacerów, zawsze towarzyszących FKŻ-owi. Żydowskimi śladami po krakowie prowadzić będzie zwiedzających Anna Kiesell, przemysłowy Kazimierz odkryje przed zwiedzającymi architekt Michał Wiśniewski, a Agnieszka Legutko poprowadzi przez dawne getto w Podgórzu.
Z kolei warsztaty to najbardziej "namacalna" okazja spotkania z żydowską kulturą. Nauka śpiewu jidysz i chasydzkiego oraz żydowskich tańców to szansa osobistego zmierzenia się także z własnym talentem. Nawet jeżeli ktoś nie do końca jest o nim przekonany- na pewno warto wybrać się na lekcję udzielaną przez samego Shai Tsabari, choćby po to, by usłyszeć jego znakomity głos. W tym roku po raz pierwszy odbędą się warsztaty filmowe. Ich uczestnicy nakręcą z pomocą smartfonów film dokumentalny o Kazimierzu. Dla uzdolnionych manualnie będzie możliwość wykonania koszulki metodą sitodruku albo upieczenia chałki żydowskiej lub polskiej.
Festiwal Kultury Żydowskiej to przede wszystkim ogromna ilość muzyki, która nie ogranicza się do kantoralnych śpiewów w zaciszu kazimierskich synagog. Choć w tak podstawowy sposób pojętej tradycji również nie zabraknie. Już w pierwszą niedzielę trwania Festiwalu, w synagodze Tempel pojawią się słynni kantorzy. W samo południe zaśpiewa chazan Benzion Miller. Tego samego dnia wieczorem występ Yaakova Lemmera, Ushi Blumenberga oraz Itamara Hagbi. Yaakov Lemmer podczas tegorocznego FKŻ wystąpi także wspólnie z Frankiem Londonem i Michaelem Winogradem. Z racji jubileuszu w Krakowie pojawią się wykonawcy z Festiwalem Kultury Żydowskiej już dobrze kojarzeni. Bywalcy poprzednich edycji imprezy na pewno z radością powitają ponownie The Klezmatics, La Mar Enfortuna, Shlomo Bara & Habrera Hativeet, Leopolda Kozłowskiego, czy Davida Krakauera. Stare i nowe będzie się mieszać nieustannie w dźwiękowej ofercie tegorocznego FKŻ. Będzie okazja poznania najnowszych dokonań izraleskiej sceny podczas koncertów Garden City Movement czy Buttering Trio. Kutiman- autor słynnego już, muzycznego klipu "Thru Kraków", pojawi się po raz pierwszy w Europie z całym zespołem Kutiman Orchestra. Przyjadą dobrze znany Shai Tsabari Future Orchestra & Ahuva Ozeri i Alte Zachen. Koncerty będą odbywać się przede wszystkim w synagodze Tempel, ale największe gwiazdy zagrają także podczas tradycyjnego już, gromadzącego tłumy Szalom na Szerokiej. Życie alternatywne i nocne skupiać się będzie w Alchemii i Cheder Café. Nie zabraknie tanecznych bitów w wykonaniu młodych izraelskich zespołów i DJ-ów, ale też naszej reprezentacji z Off Radia Kraków. DJ-e z telawiwskiego Tederu, podobnie jak w zeszłym roku znów zaproszą do pląsów na Barce. Uczestnicy FKŻ poznają też zupełnie nową gwiazdę izraelskiej sceny- zespół Lola Marsh, który dał się już poznać polskiej publiczności podczas Life Festiwalu w Oświęcimiu. Na razie piosenki grupy da się usłyszeć jedynie na koncertach, ponieważ zespół dopiero czeka na wydanie płyty. Lola Marsh zakończy FKŻ koncertem w niedzielę 5 czerwca.
Agnieszka Barańska
