Koleusy (łac. Coleus) to grupa roślin ozdobnych charakteryzująca się bardzo dekoracyjnym ulistnieniem. Koleusy znakomicie nadają się zarówno do uprawy na rabatach w ogrodzie, jak i w pojemnikach na balkonach czy tarasach. Atrakcyjnie prezentują się w kompozycjach z innymi roślinami. Można też tworzyć interesujące aranżacje wykorzystując do nich różne odmiany koleusa, różniące się barwami i kształtem liści.
Koleus Blumego w stanie naturalnym występuje w tropikalnych obszarach Afryki. Liście ma różnobarwne, najczęściej koloru czerwonobrunatnego, żółto obrzeżone, zielonkawożółte, ceglaste, a nawet czarnopurpurowe. Liście o nieregularnych powcinaniach brzegów stanowią główny element dekoracyjny rośliny. Drobne kwiaty są zebrane w grona i składają się zazwyczaj z kilku kwiatostanów. Kwiaty nie stanowią jednak atrakcyjnej ozdoby rośliny, więc zalecane jest usuwanie pojawiających się kwiatostanów. Koleusy w zależności od odmiany mają pokrój bardziej lub mniej kompaktowy, krzaczasty. Rośliny dorastają do 30–80 cm wysokości. Zarówno kształt, jak i wysokość roślin można regulować przez cięcie. Dla uzyskania mocno rozkrzewionych roślin można młode rośliny uszczykiwać nawet kilka razy (wystarczy ułamać wierzchołek pędu).
Roślina światłolubna, ilość światła wpływa na intensywność kolorów oraz zabarwienie liści. Dostęp do dostateczniej ilości światła odgrywa dużą rolę. Gleba żyzna, może być kompostowa, najlepiej z dodatkiem piasku, powinna być stale wilgotna. Koleusy nie lubią jednak przelewania, które często prowadzi do brązowienia liści i ich zasychania na końcówkach. Rośliny należy sadzić do podłoża przepuszczalnego, żyznego i dostatecznie wilgotnego – najlepszy jest substrat torfowy. Trzeba pamiętać, aby nie sadzić roślin zbyt głęboko. Najlepsze stanowisko dla koleusów jest miejsce półcieniste, ale dopuszczalne jest również miejsce w pełnym słońcu. Przy silniejszym zacienieniu liście tracą swe charakterystyczne wzory i intensywność wybarwienia. Natomiast sadzenie koleusów w silnym, pełnym słońcu może powodować oparzenia liści.
Koleusy wymagają umiarkowanego podlewania, bo przelewanie grozi brązowieniem liści i ich zasychaniem na końcach. Jednak gdy rosną w pełnym słońcu, podlewanie powinno być bardziej obfite. Rośliny lubią roszenie po liściach, ale nie przy ostrym słońcu i powinny przed nocą obeschnąć. Koleusy zasila się nawozami wieloskładnikowymi przeznaczonymi dla roślin ozdobnych z liści.
Doskonała roślina doniczkowa, może być uprawiana na tarasach i balkonach. Kształt i pokrój rośliny możemy regulować przez uszczknięcie wierzchołków pędów, które wówczas silnie się krzewią. Koleus Blumego może być uprawiany jako roślina zwisająca. Bardzo często spotykamy go również w ogrodach na obwódkach alejek bylinowych.
Koleusy są wrażliwe na niskie temperatury, więc w okresie zimowym przechowujemy je w pomieszczeniach, jednocześnie ograniczając podlewanie.
Pokrzywka zazwyczaj po dwóch latach traci fason i zaczyna obumierać i trzeba zastąpić ją nową, młodą rośliną. Najprostsza metodą rozmnażania jest ukorzenianie sadzonek z bocznych pędów. Pokrzywkę możemy również rozmnożyć przez wysiew nasion. Nasiona po wysiewie przykrywamy folią i pozostawiamy do wykiełkowania w ciepłym miejscu, a gdy podrośnie przesadzamy do doniczek docelowych.
(Barbara Błaszczyk/Anna Łoś)
Galeria zdjęć
