Dla pasażerów podróż pociągiem zaczyna się zwykle na peronie. Mało kto zastanawia się jednak, ile osób pracuje nad tym, by skład bezpiecznie dotarł do celu. O kulisach pracy na kolei, ogromnej odpowiedzialności, ale też o przyjemności podróżowania opowiadali Joanna i Jacek Bzdunowie, goście Lidii Jazgar w audycji „Wieczór Galicjowy” na antenie Radia Kraków.
Posłuchaj
Spotkanie w pociągu, które stało się początkiem rozmowy
Wszystko zaczęło się w pociągu z Krakowa do Łodzi. To właśnie tam Lidia Jazgar poznała Jacka Bzduna, który podróżował nie w sprawach służbowych, ale dla przyjemności. Jechał po prostu pospacerować po Łodzi i lepiej poznać miasto.
To spotkanie stało się inspiracją do radiowej rozmowy o kolei, tym bardziej że rok 2026 jest szczególny dla polskiego kolejnictwa. Mija sto lat od powołania przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe i 25 lat działalności PKP Polskich Linii Kolejowych. W listopadzie kolejarze obchodzą także swoje święto. Dzień Kolejarza przypada 25 listopada, we wspomnienie św. Katarzyny Aleksandryjskiej, patronki pracowników kolei.
Nastawnia, czyli miejsce, którego pasażerowie nie widzą
Joanna i Jacek Bzdunowie od wielu lat pracują na kolei. Oboje zajmują się prowadzeniem ruchu pociągów. Ich miejscem pracy są nastawnie, czyli pomieszczenia, do których osoby postronne nie mają dostępu.
To właśnie stamtąd steruje się ruchem kolejowym, ustawia zwrotnice, obsługuje semafory i przygotowuje trasy przejazdu pociągów.
Joanna pracuje na bocznicy kolejowej związanej z hutą ArcelorMittal. Oprócz kierowania ruchem zajmuje się również organizacją transportu wagonów i współpracą z poszczególnymi działami zakładu.
– Nie można się pomylić, a każdy się przecież myli – przyznaje, mówiąc o największym wyzwaniu w swoim zawodzie.
Błąd może bowiem oznaczać nie tylko poważne straty materialne, ale także zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.
Dlatego pracownicy kolei przechodzą szkolenia, regularnie zdają egzaminy i muszą przestrzegać szczegółowych procedur. Ważne są również doświadczenie, koncentracja i umiejętność podejmowania właściwych decyzji.
Za każdym pociągiem stoi wielu ludzi
Pasażerowie najczęściej spotykają konduktorów, kierowników pociągów i maszynistów. Tymczasem za sprawnym funkcjonowaniem kolei stoi znacznie więcej osób.
Są wśród nich dyżurni ruchu, zwrotniczowie, nastawniczowie, automatycy, toromistrzowie oraz pracownicy odpowiedzialni za utrzymanie torów i urządzeń kolejowych.
Bez ich pracy pociągi nie mogłyby bezpiecznie kursować.
Jacek Bzdun, który z koleją związany jest od ponad 30 lat, pracował na różnych stanowiskach. Był między innymi zwrotniczym, nastawniczym, dyżurnym ruchu, a także kierownikiem na bocznicy kolejowej.
Jak podkreśla, w tej pracy najważniejsze jest bezpieczeństwo, ale istotna pozostaje również punktualność.
– Bezpieczeństwo i można powiedzieć ten drugi najważniejszy aspekt to punktualność – mówi.
Praca także w święta i w sylwestra
Kolej funkcjonuje przez całą dobę, również w niedziele i święta. Dla pracowników oznacza to często dwunastogodzinne zmiany, nocne dyżury i konieczność rezygnacji z rodzinnych spotkań.
Joanna i Jacek dobrze wiedzą, co oznacza taki tryb życia. Zdarza się, że jedno z nich kończy pracę, kiedy drugie właśnie rozpoczyna zmianę.
Joanna wspomina, że szczególnie trudne było to wtedy, gdy ich córki były małe. Niejednokrotnie musiała wychodzić do pracy w Wigilię lub spędzać święta poza domem.
Jacek patrzy na swój zawód nie tylko jak na pracę.
– Ja to traktuję jako służbę bardziej niż pracę – podkreśla.
Mimo wielu wyrzeczeń oboje lubią to, co robią. Joanna ceni swoją codzienną pracę, a Jacek szczególnie lubi kontakt z ludźmi i satysfakcję, którą daje mu dobrze wykonane zadanie.
Z miłości do kolei i podróżowania
Kolej to dla Jacka Bzduna nie tylko miejsce pracy, ale również sposób na spędzanie wolnego czasu. Korzystając z przysługujących mu ulg pracowniczych na przejazdy, regularnie wybiera się na jednodniowe wycieczki po Polsce.
Rano wsiada do pociągu, zwiedza wybrane miasto, spaceruje jego ulicami, a wieczorem wraca do domu.
– Jestem Polakiem, jeżdżę i poznaję nasz piękny kraj – mówi.
Odwiedził już wiele miejsc we wschodniej Polsce, między innymi Bochnię, Brzesko, Jarosław, Rzeszów i Przemyśl. Teraz coraz częściej kieruje się do centralnej części kraju, a w planach ma również zachód Polski.
Nie potrzebuje długich urlopów ani wielkich przygotowań. Wystarczy wolny dzień, bilet i chęć poznawania nowych miejsc.
Joanna także lubi podróżować, choć jej największą pasją od zawsze były góry. W przeciwieństwie do męża woli jednak wcześniej zaplanować wyjazd. Jacek potrafi zdecydować o podróży niemal w ostatniej chwili.
Czy warto zostać kolejarzem?
Praca na kolei wymaga odpowiednich predyspozycji, dobrego zdrowia i gotowości do ciągłego uczenia się. Szczególnie ważne są dobry wzrok, słuch oraz umiejętność zachowania koncentracji.
Nie każdy musi jednak kończyć technikum kolejowe. Jak wyjaśniają goście audycji, do wielu zawodów można przygotować się podczas specjalistycznych kursów i szkoleń praktycznych.
W przypadku dyżurnego ruchu cały proces zdobywania kwalifikacji może trwać od dziewięciu do dwunastu miesięcy. Obejmuje naukę przepisów, praktykę oraz poznanie konkretnego miejsca pracy.
Kolej oferuje też wiele różnych ścieżek zawodowych – od stanowisk związanych bezpośrednio z prowadzeniem ruchu, przez utrzymanie infrastruktury, po zadania techniczne i organizacyjne.
Joanna i Jacek są zgodni, że najwięcej można nauczyć się podczas codziennej pracy. A doświadczenie pomaga zachować spokój nawet w sytuacjach wymagających szybkich i odpowiedzialnych decyzji.
Kolej to coś więcej niż środek transportu
Rozmowa w „Wieczorze Galicjowym” pokazała, że za każdą podróżą pociągiem stoją ludzie, których pasażerowie najczęściej nigdy nie spotkają. To od ich wiedzy, skupienia i odpowiedzialności zależy bezpieczeństwo tysięcy podróżnych.
Dla Joanny i Jacka Bzdunów kolej stała się ważną częścią życia. To zawód, który wymaga wielu poświęceń, ale daje też satysfakcję. A w przypadku Jacka również możliwość realizowania pasji do odkrywania Polski.
Bo czasem wystarczy wsiąść do pociągu, by przekonać się, że ciekawa podróż może zacząć się całkiem blisko domu.
