Niedziela, 22 lis 5 °C Jakość powietrza: Bardzo dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Klęski żywnościowe w dawnej Małopolsce. Dlaczego więcej wiemy na temat głodu w Irlandii?

W okresie od XVII do połowy XIX wieku dawna południowa Małopolska (zachodnia Galicja) mierzyła się z trzema klęskami żywnościowymi: 1714/1715, 1737 oraz 1847 roku. Głód był ogromny. Zwiększyła się wówczas umieralność, zmniejszyła liczba poczęć, ceny szły w górę, nie było rąk do pracy. Jak to możliwe, że chociaż to chłopi byli producentami żywności, to właśnie oni najmocniej cierpieli niedostatek?

Klęski żywnościowe w dawnej Małopolsce. Dlaczego więcej wiemy na temat głodu w Irlandii?
Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Posłuchaj rozmowy z Piotrem Miodunką

O książce "Chłopi południowej Małopolski wobec kryzysów żywnościowych od XVII do połowy XIX wieku"

Piotr Miodunka związany z Uniwersytetem Ekonomicznym w Krakowie przeanalizował wiele materiałów archiwalnych w niezbadanym dotąd temacie ekstremalnego braku pożywienia na terenie dawnej południowej Małopolski. Historyk i prawnik wskazuje na przepaść między znajomością irlandzkiej klęski głodu drugiej połowy lat 40. XIX wieku a podobną w skali klęską głodu w tym samy czasie w zachodniej Galicji:

Późną jesienią 1847 roku w parafiach diecezji tarnowskiej, a więc praktycznie w całej Zachodniej Galicji, odczytywano list miejscowego biskupa Józefa Grzegorza Wojtarowicza do wiernych. List był odpowiedzią na apel papieża Piusa IX o wsparcie dla głodującej Irlandii. Głód w Irlandii odbił się natychmiast szerokim echem po całym świecie. O głodzie w Galicji oficjalnie praktycznie nie pisano nawet w samej prowincji Galicja i Lodomeria.

Kryzysy żywnościowe pojawiały się w każdym pokoleniu w XVII i XVIII wieku w południowej Małopolsce. Klęski głodowe w badanym przez Piotra Miodunkę okresie - były trzy: 1714/1715, 1737 oraz 1847 roku. Wśród ich powodów należy wymienić kilka czynników: nieurodzaj, gwałtowne zjawiska pogodowe czy osłabienie ludności przez wewnętrzne niepokoje, a także epidemie. Wszystkie miały fatalne konsekwencje demograficzne. W cyrkule wadowickim skutkiem katastrofy 1847 roku była śmierć 1/4 ludności. Ponadto, spadała liczba poczęć. W kolejnych latach brakowało rąk do pracy na roli, a przez to wzrastały ceny. Dwór pomagał chłopom w ograniczonym zakresie i raczej niechętnie.

Klęski z lat 1714/1715 i 1737 z okresu gospodarki zbożowej miały charakter miejscowy, natomiast klęska 1847 roku odczuwalna była w całej Europie. Najmocniej tam, gdzie podstawą pożywienia były ziemniaki.

Kultura chłopska utrwaliła w pamięci zbiorowej ostatnią fazę feudalizmu, czyli gospodarki pańszczyźnianej. Ta pokryła się z ostatnią wielką klęską głodową. Z pamiętników chłopskich pokolenia, które brało aktywny udział w życiu politycznym, można to wyczytać. To umocniło przekonanie, że życie dawniejsze było pasmem niedostatku i nędzy.

Książkę "Chłopi południowej Małopolski wobec kryzysów żywnościowych od XVII do XIX wieku" Piotra Miodunki wydało Wydawnictwo Universitas.

Najpopularniejsze

  • Rodzina zamachowca odebrała jego ciało

    Julia Kawa

  • News Radia Kraków

    News Radia KrakówŚlady zamachu w Krakowie mają pozostać? Konserwator zabytków zabrał głos

    Ola Sobczak

  • Jak czują się policjanci ranni podczas zamachu w Krakowie? Są nowe informacje o ich zdrowiu

    Piotr Łęgowski

  • Nagranie dziecka unikającego kul zamachowca. Prokuratura: wszystko wskazuje na to, że jest prawdziwe

    Jan Pająk

  • Śmiertelny wypadek w Gdowie. Jedna z ulic była zablokowana

    Marcin Śliwa

  • Śmierć rowerzysty w Krakowie. Biegły zbada, czy rower elektryczny był zgodny z przepisami

    Ola Sobczak

Najnowsze

  • Lipnica Murowana chce znów być miastem

  • Koniec koncesji na A4 Katowice–Kraków. Stalexport planuje zwolnić niemal całą załogę

  • Nowe połączenie do Zakopanego. Pociąg „Śnieżny” zatrzyma się w kilku miastach Małopolski

  • Galeria Jerzego Dudy-Gracza w NCK zniknie w obecnej formie. Został niecały miesiąc na zwiedzanie

  • Koniec wieloletniej umowy z kupcami. Co dalej z jarmarkiem na Rynku Głównym?

  • Trzy osoby ucierpiały w pożarze w Kętach. Wezwano dwa śmigłowce LPR