Poniedziałek, 16 lis -2 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Był Kolberg, jest Kübler. „Dumy z małopolskich wsi”

Sięgamy po publikację wyjątkową – zarówno pod względem skali, jak i znaczenia dla ochrony dziedzictwa kulturowego. Mowa o książce „Dumy z małopolskich wsi”, opracowanej przez Daniela Küblera – zbieracza folkloru muzycznego, prezesa Stowarzyszenia Folklorystycznego Kuźnia w Igołomi, a także pracownika Muzeum Etnograficznego w Krakowie i Gminnego Ośrodka Kultury w Mogilanach. To imponujący zbiór ludowych ballad z południowej Polski, nad którym autor pracował przez trzy lata.

Był Kolberg, jest Kübler. „Dumy z małopolskich wsi”
Fot. Piotr Kubic

Posłuchaj Przed horyzontem

To wydawnictwo, przygotowane przez Stowarzyszenie Folklorystyczne Kuźnia z Igołomi, gromadzi blisko 800 utworów pochodzących z terenów województw małopolskiego, śląskiego i świętokrzyskiego. Już sama liczba robi wrażenie, ale siła tej publikacji tkwi nie tylko w jej objętości. Każda z ballad została opatrzona informacją o źródle pochodzenia oraz zapisem nutowym, a do książki dołączono także płytę CD. Dzięki temu całość staje się nie tylko zbiorem tekstów, lecz także praktycznym narzędziem dla muzyków, śpiewaków, badaczy i wszystkich zainteresowanych tradycyjną kulturą ludową.

Same dumy, czyli ballady zajmują w tradycji ludowej szczególne miejsce. W odróżnieniu od wielu pieśni obrzędowych nie były one przypisane do konkretnych rytuałów czy świąt. Mógł je wykonywać właściwie każdy, niezależnie od wieku czy statusu społecznego, co czyniło je formą powszechną i bliską codziennemu doświadczeniu.

Zbiór został uporządkowany według wyraźnego klucza tematycznego. Najliczniejszą grupę stanowią utwory poświęcone wydarzeniom tragicznym i fatalnym – opowieści o zabójstwach, nieszczęśliwych wypadkach, śmierci młodzieńca lub dziewczyny czy losach nieszczęśliwych kochanków. Obok nich znalazły się także ballady dziadowskie, historyczne oraz utwory opisujące rozmaite ludzkie przygody. Ten układ pozwala dostrzec, jak silnie w ludowej wyobraźni zakorzenione były historie dramatyczne, często pełniące funkcję przestrogi, ale też nośnika emocji i pamięci.

„Dumy z małopolskich wsi” wpisują się w coraz bardziej widoczny nurt działań na rzecz zachowania i popularyzacji niematerialnego dziedzictwa kulturowego. W czasach, gdy przekaz ustny stopniowo zanika, tego typu publikacje pełnią rolę archiwów pamięci, bo dokumentują pieśni, które przez pokolenia towarzyszyły codziennemu życiu mieszkańców wsi, opowiadały historie, wyrażały emocje i budowały wspólnotę.

Na szczególną uwagę zasługuje także ogrom pracy dokumentacyjnej wykonanej przez autora. Daniel Kübler sięgał do licznych archiwów i zbiorów, m.in. do działu dokumentacji etnograficznej Muzeum Etnograficznego w Krakowie, zbiorów fonograficznych Instytutu Sztuki PAN, Archiwum Muzycznego Folkloru Religijnego KUL, Instytutu Muzykologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu czy materiałów Pracowni Etnolingwistycznej UMCS w Lublinie. Korzystał również ze zbiorów Aleksandry Szurmiak-Boguckiej, wybitnej badaczki folkloru, która brała udział w ogólnopolskiej akcji dokumentowania tradycji ludowej w latach 50. XX wieku. 

Co istotne, książka nie jest skierowana wyłącznie do środowisk naukowych czy etnograficznych. Dzięki przejrzystemu opracowaniu i obecności zapisu nutowego może stać się inspiracją do praktycznego wykorzystania podczas warsztatów, zajęć edukacyjnych, a także w działalności zespołów regionalnych czy indywidualnych wykonawców. To narzędzie żywe, zachęcające do dalszego przekazywania tradycji.

Najpopularniejsze

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, skcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Zmiany we władzach Kraków Airport. Łukasz Gibała odwołał Łukasza Pawełka

    Radio Kraków

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

  • O krok od tragedii na A4. Kierowca miał 3,5 promila alkoholu

    Jakub Sajdak

  • Wójt pozostał, radni stracili mandaty. Dziś wybory w gminie Mszana Dolna

    Krystyna Pasek

  • Koniec marzeń o wschodniej obwodnicy Tarnowa? Drogowcy nie widzą szans, miasto nie odpuszcza

    Bartłomiej Maziarz

Najnowsze

  • Małanka wraca do Krakowa! / Маланка повертається до Кракова!

  • Audycja z 15.11.2026 r.

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

  • Autyzm bez stereotypów. Co naprawdę wiemy o spektrum?

  • Turysta zginął pod lawiną w rejonie Żółtej Turni w Tatrach

  • O "sowach" i "skowronkach"... Także wśród ssaków i owadów