Czy nastolatki wciąż czytają książki? Tak – pod warunkiem, że znajdują w nich siebie. Nastolatki nie przestały czytać – po prostu wybierają inaczej. Szukają w książkach emocji, tożsamości i odpowiedzi na ważne pytania. Dlaczego fantasy i kryminały są dziś tak popularne? Czy książka może konkurować z TikTokiem? Dlaczego jedne tytuły zdobywają ogromną popularność, a inne pozostają niezauważone? Z Agnieszką Karp-Szymańską, prezeską Fundacji Czas Dzieci rozmawia Wioletta Gawlik.
Jakie książki wybierają nastolatki? Rozmowa z Agnieszką Karp-Szymańską
Jak zachęcić nastolatków do czytania? Czego młodzi ludzie szukają dziś w książkach i dlaczego jedne tytuły zdobywają ogromną popularność, a inne przechodzą bez echa? O tym rozmawiamy z Agnieszką Karp-Szymańską, prezeską Fundacji Czas Dzieci.
Nastolatki czytają – ale pod jednym warunkiem
Wbrew obiegowym opiniom młodzi ludzie w wieku 10–12+ chętnie sięgają po książki. To moment, w którym potrafią już dłużej się koncentrować i nie boją się bardziej rozbudowanych historii.
Kluczowe jest jednak dopasowanie lektury do ich potrzeb.
– To musi być książka, która do nich pasuje i stanowi realną alternatywę dla nowych technologii – podkreśla Agnieszka Karp-Szymańska.
Poszukiwanie siebie i świata
Nastolatki szukają w literaturze przede wszystkim odpowiedzi na pytania o własną tożsamość. To czas intensywnego budowania relacji rówieśniczych, określania swojego miejsca w grupie i konfrontowania się z normami społecznymi.
Książki mogą w tym procesie pełnić ważną rolę – stają się przewodnikiem, który pomaga zrozumieć emocje i otaczającą rzeczywistość, nie oceniając przy tym młodego czytelnika.
Książka czy technologia? Najlepiej jedno i drugie
Czy literatura może dziś konkurować z nowymi mediami? Zdaniem ekspertki nie chodzi o rywalizację, lecz o równowagę.
Zamiast przeciwstawiać książki technologii, warto pokazywać ich różne funkcje. Literatura daje wyciszenie, koncentrację i głębsze przeżycia – ale młodzi ludzie muszą sami odkryć jej wartość.
Dlaczego jedne książki odnoszą sukces?
Ogromną rolę odgrywa sposób, w jaki autorzy konstruują swoje historie. Popularne książki często łączą atrakcyjną fabułę z ważnymi tematami.
Dobrym przykładem są powieści fantasy, które – mimo obecności magii i fantastycznych światów – opowiadają o bardzo realnych problemach: akceptacji, relacjach z rodzicami czy trudnych wyborach moralnych.
Detektywi, zagadki i logiczne myślenie
Dużą popularnością wśród nastolatków cieszą się również powieści detektywistyczne. To gatunek, który odpowiada na potrzebę analizowania, odkrywania i rozumienia świata.
Historie kryminalne pozwalają młodym czytelnikom śledzić różne punkty widzenia, rozwiązywać zagadki i zastanawiać się nad sprawiedliwością oraz motywacjami bohaterów.
Bohaterowie „inni niż wszyscy”
Coraz częściej autorzy stawiają w centrum postaci, które nie są idealne – mniej popularne, wykluczone, zmagające się z trudnościami.
To właśnie one pokazują młodym ludziom, że inność może być siłą, a zmiana i rozwój są możliwe. Takie historie budują poczucie sprawczości i pomagają w samoakceptacji.
Ważne tematy w lekkiej formie
Współczesna literatura dla nastolatków coraz odważniej podejmuje trudne tematy: przemoc rówieśniczą, hejt, wykluczenie, presję społeczną czy wpływ nowych technologii.
Jednocześnie robi to w sposób przystępny – często z humorem, dystansem i wciągającą fabułą. Dzięki temu książki nie przytłaczają, ale angażują i skłaniają do refleksji.
Literatura, która naprawdę działa
Jak podkreśla Agnieszka Karp-Szymańska, najlepsze książki dla młodych czytelników to te, które łączą ciekawą historię z realnymi problemami.
To właśnie one pomagają nastolatkom lepiej zrozumieć siebie i świat, a jednocześnie pokazują, że nie są sami w swoich doświadczeniach.
Posłuchaj rozmowy:
