Ciągle sprawdzasz telefon? Twoje dziecko nie rozstaje się z ekranem? W Magazynie Familijnym rozmawiamy o hiperłączności – zjawisku, które sprawia, że życie online i offline coraz bardziej się zlewa. Jak wpływa na naszą uwagę, emocje i relacje? Dlaczego młodzi ludzie są szczególnie narażeni? I czy w cyfrowym świecie da się znaleźć równowagę? Na te pytania odpowiedzą dr Kaja Głomb i dr Krzysztof Gertz z Instytutu Psychologii Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Poruszymy również wątki związane z wieloekranowością, rolą rodziców w cyfrowym świecie oraz pozytywnymi aspektami życia online – np. jako przestrzeni wspierającej rozwój emocjonalny czy terapię psychologiczną. Zaprasza Wioletta Gawlik.
Posłuchaj rozmowy:
Hiperłączność i wieloekranowość – rozmowa z ekspertami z Uniwersytetu Jagiellońskiego
Dziś w magazynie familijnym w Radiu Kraków gościliśmy dr Kają Głomb oraz dr Krzysztofa Gertza z Instytutu Psychologii Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Tematem rozmowy było zjawisko hiperłączności, które wpływa na życie zarówno dzieci, jak i dorosłych.
Czym jest hiperłączność?
Dr Kaja Głąb tłumaczy, że hiperłączność to stan, w którym „jesteśmy ciągle dostępni, ciągle w sieci – a nasze życie offline i online zaczyna się przenikać”. To doświadczenie bycia nieustannie podpiętym do informacji i zadań cyfrowych dotyka praktycznie każdego z nas.
Dr Krzysztof Gertz zwraca uwagę, że szczególnie narażone są młode dziewczęta, które w okresie dojrzewania budują swoją tożsamość i regulują emocje, często w oparciu o media cyfrowe i relacje z rówieśnikami. Badania pokazują, że od 20 do 40% nastolatek w tym wieku doświadcza depresji młodzieńczej, a obecność w sieci może w tym kontekście zwiększać ryzyko trudności emocjonalnych.
Negatywne skutki życia w sieci
Eksperci podkreślają, że wieloekranowość i nadmiar bodźców wpływa na koncentrację i pamięć. Badania z Finlandii z 2017 roku wykazały, że dzieci i młodzież lepiej zapamiętują treści prezentowane w sposób ciągły i niesfragmentowany, natomiast szybkie, krótkie bodźce rozpraszają uwagę.
Długotrwałe korzystanie z mediów cyfrowych może również zmieniać jakość kontaktów interpersonalnych – skraca kontakt wzrokowy, ogranicza możliwości odczytywania emocji w rozmowie i utrudnia budowanie głębszych relacji. Młodzi ludzie, których kora przedczołowa nie jest jeszcze w pełni rozwinięta, reagują na sygnały emocjonalne szybciej i bardziej impulsywnie, co zwiększa ryzyko stresu i napięcia.
Pozytywne aspekty hiperłączności
Jednak życie online nie jest tylko zagrożeniem. Dr Gertz wskazuje, że media cyfrowe mogą pełnić rolę narzędzia do regulowania emocji – np. oglądanie filmików w sieci pomaga rozładować stres. Dla osób, które nie mają wokół siebie podobnych doświadczeń, internet może stać się przestrzenią wsparcia społecznego i emocjonalnego.
Dr Kaja Głąb dodaje, że nowoczesne narzędzia cyfrowe są również wykorzystywane w terapii psychologicznej – z powodzeniem wspierając proces zdrowienia młodzieży i dorosłych.
Rola rodziców i szkoły
Eksperci podkreślają, że nie chodzi tylko o ograniczanie czasu spędzanego przy urządzeniach, ale o świadome wspieranie dziecka w korzystaniu z mediów. Kara w postaci odebrania telefonu lub zakazu dostępu do sieci często nie przynosi efektu, a może pogłębiać bunt.
Szkoła pozostaje miejscem stabilności i przewidywalności, gdzie dzieci są pod opieką dorosłych. Dzienniki elektroniczne i ciągła łączność sprawiają jednak, że rodzice często odczuwają presję bycia stale „na bieżąco”, co może generować konflikty między rolą rodzica a pracownika.
Konferencja Healthy Minds
Rozmowa zakończyła się zaproszeniem na dwudniową konferencję Healthy Minds, organizowaną przez Instytut Psychologii Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Tematem konferencji jest dobrostan i zdrowie psychiczne – eksperci będą omawiać zarówno negatywne, jak i pozytywne skutki hiperłączności, a uczestnicy dowiedzą się m.in., jak korzystać z narzędzi cyfrowych w sposób wspierający rozwój emocjonalny i relacje społeczne.
Konferencja odbędzie się 20–21 marca i jest otwarta zarówno dla specjalistów, jak i osób zainteresowanych tematyką zdrowia psychicznego.
